Erik van Erp Geschreven door Erik van Erp.

Het geld in Zuid-Afrika heet ZAR of wel de Zuid Afrikaanse Rand. De wisselkoers voor de Rand is ongeveer 15.00 ZAR voor €1,-  maar kan op momenten enorm verschillen. Binnen een periode van 1 jaar kan de koers door internationale ontwikkelingen zo maar 10 tot 20% verschillen. Ook komen er regelmatige grote pieken en dalen voor in de waarde van de Rand. Zo kun je met wat geluk bepaalde zaken (goedkoper) vastleggen wanneer je de valuta een beetje in de gaten houdt.

Er zijn briefjes van 10, 20, 50, 100 en 200 rand (de laatste worden vanwege vals geld vaak niet geaccepteerd). Verder zijn er munten van 50 cent, 1, 2 en 5 rand. De muntjes zijn vooral handig als fooi.

Bankzaken in Zuid-Afrika

Zuid-Afrika is een behoorlijk Westers land wat bankzaken en pinnen betreft. Toch wil er nog wel eens een storing zijn tussen de Zuid-Afrikaanse pinautomaat en je Nederlandse bank. Zorg er daarom voor dat je in ieder geval twee verschillende betaalmogelijkheden hebt: Twee pinpassen van verschillende banken of een pinpas en een creditcard. Eventueel kun je altijd nog wat contant geld achter de hand houden. Hoe vaak je tegen problemen aanloopt, hangt ook af van waar in Zuid-Afrika je bent. Zolang je in de buurt van een grote stad of in de buurt van een toeristische hotspot verblijft, dan is het over het algemeen geen probleem om aan (contant) geld te komen. Ook betalingen met pinpas of creditcard is dan in de meeste gevallen gewoon mogelijk. In het binnenland, in kleinere plaatsjes of in kleine winkels is deze situatie wat anders.

Er zijn 3 grote banken FNB (First National Bank), ABSA (Amalgamated Bank of South Africa) en Standard Bank die qua systemen en service op ‘Europees niveau’ staan. FNB en ABSA worden aanbevolen om te pinnen. Zij hebben een gunstige wisselkoers en zijn ook goed vertegenwoordigd.

Wanneer je in Zuid-Afrika aankomt,  kun je op de luchthaven een van de vele pinautomaten gebruiken om de Zuid-Afrikaanse Rand uit een pinautomaat te halen. Je hoeft ze dus niet perse vooraf mee te nemen of te bestellen. Ook hier wordt aangeraden om ABSA of FNB te kiezen vanwege de eerder genoemde gunstige wisselkoers.

Wil je Dollars of Euro’s wisselen zorg dan dat je briefjes er nog netjes uit zien. Banken hebben ‘speciale vestigingen met een wisselkantoor’ dus niet bij alle vestigingen wisselt men. Dit kan heel lastig zijn dus zorg dat je of voldoende wisselt of een pinpas achter de hand hebt. Mocht je onverhoopt toch briefgeld hebben wat van slechte kwaliteit is of je wilt nette briefjes voor in je plakboek dan kun je bij een grote bank aan de balie vragen of je deze mag wisselen. Je gaat dan naar een aparte ruimte waar het geld bekeken wordt en je krijgt er nette briefjes voor terug. Schrik niet, je krijgt er soms de nodige begeleiding bij. Wisselkoersen voor contanten zijn slecht. Daarom wordt aangeraden te pinnen of geld op te nemen bij een automaat. Pinnen en betalen met creditcard in combinatie met een beetje contact geld is sowieso het gemakkelijkst en veiligst.

De meeste banken zijn open van 9:00 - 15.30 op maandag t/m vrijdag en van 9:00 – 11:00 op zaterdag. In kleine dorpjes kan het zijn dat ze tussen de middag sluiten. 

Pinnen in Zuid-Afrika

Je kunt op heel veel plekken je pinpas of creditcard gebruiken in Zuid-Afrika. De grotere supermarkten, tankstations, restaurants en in hotels. Dit heet ook wel “met de pas betalen”. Een Zuid-Afrikaan snapt het dus niet altijd als je het hebt over ‘pinnen’. Dit woord gebruiken zij voor ‘geld uit de automaat opnemen’.  Toch is het verstandig om altijd een klein beetje contant geld op zak te hebben. De pinautomaten doen het namelijk niet altijd.  Ben je van plan wat verder het binnenland in te trekken, weg van toeristische gebieden, dan kan het wel eens lastiger zijn om een pinautomaat te vinden. Houd daar dan ook rekening mee en pin dan voldoende contant geld van te voren.

Op sommige pinautomaten zit een limiet aan het bedrag dat je per keer kunt opnemen. Dit ligt meestal ergens tussen de 2.000 en 4.000 Rand. Het hebben van meerdere bankpassen kan dan handig zijn om deze limiet te omzeilen. Houd er wel rekening mee dat er soms ook kosten in rekening gebracht worden door je eigen bank en de bank in Zuid-Afrika voor iedere pintransactie. Je doet er dus goed aan om dit even na te kijken en de meest “voordelige” pinpas en pinautomaat te gebruiken. Voor ABSA geldt dat hun op te nemen limiet hoog liggen, terwijl je per opname wel 30 rand per pinbeurt betaald. Voor FNB is het limiet vastgesteld op 2500 rand.

Bij bijna alle pinautomaten in de stad staan één of meerdere beveiligers. Ze laten alleen mensen toe die geld willen opnemen of bij de bank moeten zijn. Pin nooit wanneer het donker is of op een plek die je niet vertrouwd. Hoe drukker het is in de buurt hoe (relatief) veiliger het is om te pinnen. Soms bieden mensen hulp aan bij het pinnen. Accepteer deze hulp niet en probeer ergens anders geld op te nemen. Sowieso wordt pinnen in het donker afgeraden. Als het moet dan moet het, maar probeer je geldzaken een beetje te plannen. Voor de veiligheid raadt men aan maximaal 1500 rand voor contant op zak te pinnen. Dit kan echter te weinig zijn als je langere tijd geen pinautomaat tegen komt. Mocht je meer pinnen, berg het dan veilig op en bewaar het geld niet op één plek.

In (grote) supermarkten kun je gewoon je Nederlandse pinpas gebruiken en dit kan ook bij de meeste restaurants. Soms lijkt deze niet te werken omdat de kassière denkt dat het een creditcard is daar de automaat op instelt.

Met Creditcard betalen in Zuid-Afrika

Op heel veel plekken kun je met je VISA of Mastercard creditcard betalen. Denk hierbij aan restaurants, tankstations, tolwegen of je accommodatie. In de meeste gevallen moet je naast het invullen van je pincode van je creditcard ook je handtekening op de bon zetten. Dit zal wel een extra maatregel voor bedrijven zijn om zeker hun geld te ontvangen. Bij tankstations wordt soms je nummerbord genoteerd op de bon. Je hoeft dan meestal niet te tekenen.

Sommige accommodaties hebben geen apparaat om de transactie uit te voeren. Ze maken dan gebruik van een online betaaldienst. In de meeste gevallen is dat Paybridge. Het hotel vult alle creditcardgegevens in op een speciale website en je emailadres. Daarna ontvang je een email met een link naar dezelfde website waarop je de betaling kunt bevestigen.

Wat kost een Zuid-Afrika reis?

Misschien wel de meest gestelde vraag is wat een reis door Zuid-Afrika kost. Deze vraag is niet zo heel eenvoudig te beantwoorden. Het hangt namelijk van verschillende factoren af. De belangrijkst is wat je reisstijl is (luxe of budget), of je in een groep of zelfstandig reist, of je een goedkoop vliegticket naar Zuid-Afrika kunt vinden en wat de waarde van de Zuid-Afrikaanse Rand is. Voor een reis met twee personen zou je voor €80,- per persoon per dag het moeten kunnen redden. Dit dag budget omvat alle kosten, dus vliegticket, autohuur, accommodatie, eten en drinken en tours. Dit kan goedkoper én duurder afhankelijk van hoe en wanneer je reist.

Op een aantal gebieden is Zuid-Afrika sowieso een stuk goedkoper dan Nederland. Zo betaal je voor brandstof in het gehele land ongeveer €1,-  en kun je iedere dag goedkoop uit eten. Voor een diner met drankje betaal je in toeristische gebieden gemiddeld tussen de 150 (€10,-) en 200 (€13,-) Rand. Zelf koken kan soms goedkoper zijn, maar lang niet altijd. Lunch is vaak goedkoper en kan zelfs voor 50 rand inclusief een drankje. Buiten de toeristische gebieden liggen de prijzen een stuk lager.

Een leuke betaalbare private room met badkamer kun je al vinden vanaf €17,- per nacht al ligt de gemiddelde prijs eerder richting de €25,-. De beste prijs kwaliteit verhouding heb je wanneer je ruim voor vertrek je accommodatie al vastlegt. Deze opties zijn namelijk snel vergeven en hotels hebben vaak maar een beperkt aantal (goedkope) kamers beschikbaar.

Wanneer je met een huurauto in Zuid-Afrika rond wilt reizen en boekt bij een van de bekende verhuurbedrijven dan kost dat ongeveer €22,- per dag voor een Toyota Corolla Quest. Boek je via een van de Zuid-Afrikaanse verhuur bedrijven of neem je een kleinere of grotere auto dan kom je al snel op een andere prijs is.

Het bezoeken van de bezienswaardigheden zijn redelijk geprijsd. Zelfs de National Parks zijn meestal goed betaalbaar en voor ongeveer €13,- mag je er een gehele dag verblijven. Safaris zijn het duurst. Je betaalt al snel 900-1000 rand voor een volle dag game drive. Dit is omgerekend €60 tot €66 per dag. Soms zit er eten en drinken bij, soms ook niet.

Wanneer je rechtstreeks naar Zuid-Afrika vliegt kom je bijna altijd uit bij KLM. Een ticket voor €1.000,- is geen vreemde prijs. Ben je bereid om een tussenstop te maken dan kun je al voor €620,- per persoon naar Kaapstad vliegen en terug vanaf Johannesburg met Qatar Airways.