Tikva .. Geschreven door Tikva. Foto door: IlseGovers

Hoogteziekte kan zich voordoen wanneer je (te snel) naar grote hoogtes gaat. In het ergste geval kan hoogteziekte zelfs dodelijk zijn. Wanneer je van plan bent om naar hoogtes vanaf 3000 meter te gaan bijvoorbeeld in Peru, Bolivia, Nepal, Tibet (China), India of Tanzania, dan is het verstandig je van tevoren goed te informeren over hoogteziekte. 

De Engelse benaming voor hoogteziekte is AMS, ofwel Acute Mountain Sickness. Of je last gaat krijgen van hoogteziekte is afhankelijk van verschillende factoren. Een grote factor is genetisch; sommige mensen hebben van nature veel eerder en heftiger last van de hoogte, terwijl anderen er minder moeite mee hebben. Ook (lichte) bloedarmoede kan er op hoogte voor zorgen dat je eerder last hebt van hoogteziekte. Als je uit een vlak land als Nederland komt, weet je vooraf waarschijnlijk niet of je hier gevoelig voor bent. 

Wat is hoogteziekte precies?

Hoe hoger je komt, hoe minder zuurstof er in de lucht zit. Dit gebrek aan zuurstof zorgt ervoor dat de lichamen van de meeste mensen enkele milde symptomen vertonen. Je lichaam probeert het gebrek aan zuurstof tegen te gaan door extra rode bloedlichaampjes aan te maken. Die extra rode bloedlichaampjes zorgen ervoor dat je lichaam weer voldoende zuurstof binnenkrijgt en dat de symptomen verdwijnen. Krijgt je lichaam niet voldoende tijd om het gebrek aan zuurstof te compenseren, dan kunnen zich ernstiger symptomen - met de dood tot gevolg - voordoen.

Symptomen van hoogteziekte

De meest voorkomende symptomen zijn:

  • (Lichte) hoofdpijn
  • Duizeligheid
  • Slapeloosheid
  • Slechte eetlust, misselijkheid
  • Tintelende vingers 

Types hoogteziekte

Je kunt te maken krijgen met twee verschillende types hoogteziekte: HAPE (High altitude pulmonary edema) en HACE (Celebral edema).

Wanneer HACE zich voordoet, begint vocht zich op te hopen in de hersenen. Het is de meest voorkomende vorm, maar gelukkig ook het gemakkelijkst te behandelen. Wanneer de klimmer of reiziger voldoende afdaalt, zal die herstellen. Kun je niet omlaag, dan is het nemen van medicijnen of extra zuurstof een noodoplossing. 

Dat deze vorm van hoogteziekte toch jaarlijks dodelijke slachtoffers tot gevolg heeft, komt doordat klimmers niet luisteren naar de signalen van hun lichaam en blijven stijgen. HACE doet zich niet plotseling voor, maar bij mensen die al langer last hebben van zware symptomen van hoogteziekte. Dit zijn onder andere:

  • Zware hoofdpijn (die niet verdwijnt met pijnstillers)
  • Abnormale oververmoeidheid
  • Moeite bij het ademen (ook bij rust)
  • Misselijkheid en overgeven
  • Verlies van coördinatie (geen rechte lijn kunnen lopen)
  • Onverschillig, apathisch gedrag
  • Geheugenverlies en bewusteloosheid

Het HAPE-type hoogteziekte is veel acuter en kan zich ook voordoen bij klimmers die eerder geen symptomen hadden. Doordat er vocht in je longen lekt, is er weinig tijd om iets te doen. HAPE is de meest dodelijke vorm van hoogteziekte. Hoe deze ziekte ontstaat, is nog steeds niet bekend, ook is er geen noodbehandeling. Gelukkig is HAPE zeldzaam. 

Wat kan je doen om hoogteziekte te voorkomen?

Er is een aantal maatregelen dat je kunt treffen om hoogteziekten te doen afnemen. Voldoende tijd nemen om te acclimatiseren op de hoogte en luisteren naar de signalen van je lichaam zijn het belangrijkst.

Neem de tijd en neem je rust

Boven de 3000 meter wordt geadviseerd niet meer dan 300 meter per dag te stijgen. Helaas is dit vaak niet mogelijk, wanneer je met een jeep naar Tibet gaat, de Kilimanjaro beklimt of het Annapurna circuit gaat lopen bijvoorbeeld. Zorg in zo’n geval dat je voldoende tijd hebt en kies voor een reisoptie met rustdagen. Je lichaam heeft zo meer tijd om te acclimatiseren. Vaak kost dit wat meer, maar dit is niet het moment om te bezuinigen. Neem ook nooit een rechtstreekse vlucht naar een hoog punt. Dit kan je fataal worden als je niet direct kunt dalen. 

Hoe beter uitgerust je bent, hoe beter je lichaam kan acclimatiseren. Neem op tijd pauze en ga op tijd slapen. Rustig maar gestaag doorlopen is beter dan snel lopen en buiten adem raken. Juist sportieve en jonge mensen hebben een extra grote kans om ziek te worden.

Eten en veel vocht drinken

Het is belangrijk om voldoende te drinken. Twee tot drie liter vocht is het minimum. Als je veel zweet, is meer aangeraden. Niet kunnen plassen of donkere stinkende urine hebben, zijn tekenen dat je meer moet drinken. Op hoogte raakt je lichaam veel sneller uitgedroogd, vermijd alcohol daarom. Door de hoogte heb je waarschijnlijk minder zin om te eten, dwing je lichaam toch tot eten.

Medicatie

Een paracetamol nemen tegen de lichte symptomen van hoogteziekte, kan tijdelijk helpen. Het medicijn Diamox - met de werkzame stof Acetazolamide, alleen verkrijgbaar op recept - zou moeten helpen bij hoogteziekte. Het medicijn is echter omstreden. Tegenstanders zeggen dat het medicijn de symptomen onderdrukt waardoor mensen pas actie ondernemen wanneer de symptomen te ernstig zijn. Ook is deze medicatie eigenlijk een plasmiddel, waardoor je extra vocht verliest en ’s nacht vaak moet opstaan. Je moet hierdoor nog meer extra water drinken en zult een minder goede nachtrust hebben. Aan de andere kant zijn er ook mensen die zeggen baat te hebben bij deze medicatie.

Naast Diamox, is er een aantal huismiddelen, zoals coca-thee (in Zuid-Amerika) en knoflooksoep, waarvan wordt beweerd dat ze zouden helpen tegen hoogteziekte. Afhankelijk van wie je wilt geloven is dit onzin of een eeuwenoud natuurlijk beschermmiddel. Naar Ginkgo Biloba is in een aantal jaar geleden een uitgebreid onderzoek gedaan waaruit bleek dat dit natuurproduct geen enkel effect heeft, toch wordt het in natuurwinkels verkocht als middel tegen hoogteziekte.