bolletjeom Geschreven door bolletjeom. Foto door: bolletjeom

Wanneer je langer op reis gaat dan de gemiddelde vakantieganger, moet je allerlei zaken regelen voor je kunt vertrekken. Je moet onder andere nadenken over je inschrijving bij de gemeente - ook wel inschrijving in de basis registratie personen, BRP. Ga je je wel of niet uitschrijven uit Nederland en wat zijn de gevolgen? 

Wat moet je weten over je inschrijving bij de gemeente en een lange reis?

Je bent wettelijk verplicht je uit te schrijven bij je gemeente als je meer dan acht maanden naar het buitenland gaat. Uiteraard hebben niet alle gemeentes hier dezelfde regels over. Vraag dus altijd ook bij jouw gemeente na welke termijn zij hanteren, maar houd rekening met acht maanden. Het gaat om acht maanden in het buitenland binnen een periode van twaalf maanden. Deze periode hoeft dus niet aaneengesloten te zijn.

Uitschrijven MAG in principe altijd! Daar is geen minimum verblijf in het buitenland aan verbonden. Maar het uitschrijven is bij acht maanden dus wettelijk verplicht. Dit niet doen heeft gevolgen: als je gegevens in het BRP (opzettelijk) verkeerd zijn doorgegeven riskeer je een boete van 325 euro. Om verwarring te voorkomen: BRP heette voorheen GBA (gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens). Aan de GBA-wet werd de RNI (registratie niet ingezetenen) toegevoegd, wat resulteerde in de BRP.

Het uitschrijven bij de gemeente en het vervallen van je verzekeringsplicht vallen niet samen. Onder je verzekeringsplicht uitkomen is namelijk pas een optie als je minimaal twaalf maanden weg bent uit Nederland. Is dit het geval voor jou? Bekijk dan ons uitgebreide artikel over reis- en zorgverzekeringen

Waarom ben je verplicht om je uit te schrijven?

Deze regel is in het leven geroepen om misbruik van het sociale systeem beter te kunnen controleren. Zo heeft het uitschrijven bij de gemeente bepaalde gevolgen (bijvoorbeeld als het gaat om je AOW, kindertoeslag etc.). Om te voorkomen dat mensen lange tijd in het buitenland gingen wonen/reizen en ondertussen allerlei toeslagen etc. ontvangen, is besloten om het wettelijk verplicht te maken om je uit te schrijven als je langer dan acht maanden in een jaar buiten Nederland verblijft. Hoe dit gecontroleerd wordt, is niet helemaal duidelijk. Een van de methoden is dat de gemeente brieven stuurt waarop je dient te reageren.

De kans dat de gemeente er achter komt is groter als je bij de Belastingdienst bekend bent, bijvoorbeeld omdat je gebruikmaakt van hypotheekrenteaftrek. Zodra je een jaar geen inkomen hebt, weet de Belastingdienst dit onmiddellijk en zullen ze je om opheldering vragen. Lees hier meer over in het artikel Huis verhuren.

Hoe schrijf je je uit bij je gemeente?

Ook hier geldt: de precieze regels verschillen per gemeente. Over het algemeen geldt echter dat je je vanaf vijf dagen voor je vertrek uit Nederland, kunt uitschrijven bij je gemeente. Vaak moet je dit persoonlijk doen, maar bij sommige gemeentes mag dit ook schriftelijk. 

Wat moet je weten over uitschrijven bij de gemeente

Door uitschrijving bij de gemeente krijg je de status "zonder vaste woon- of verblijfplaats" en worden je gegevens opgeslagen in Den Haag. Fijn om te weten is dat je gewoon Nederlander blijft (zelfs als je emigreert) en je dus ook je Nederlandse paspoort mag behouden.

Aangezien je geen vaste woon- of verblijfplaats meer hebt in Nederland, is het handig om hier een postadres achter te laten, zodat je belangrijke post alsnog ontvangt. Dit heeft voordelen als de Belastingdienst je zoekt, want als ze je niet kunnen vinden ben je – letterlijk - veel verder van huis. 

Een postadres kan het adres van een zaakwaarnemer zijn, dus iemand aan wie jij je post van de gemeente en de Belastingdienst toevertrouwt. Dit zijn in principe de enige instanties die dit adres krijgen. Een postadres in Nederland hoeft niet nadelig te zijn voor degene wiens adres je opgeeft (een eenpersoonshuishouden wordt niet een meerpersoonshuishouden door een postadres) zoals echt inschrijven wel financiële gevolgen kan hebben voor degene bij wie je je inschrijft. Let op! een postadres is maar een bepaald aantal maanden geldig, hoe lang verschilt per gemeente (meestal drie tot zes maanden). Of dit schriftelijk verlengd kan worden, verschilt ook per gemeente. Lees je hier dus goed over in voordat je op reis gaat.

Bij het uitschrijven kan het ook zo zijn dat de Afdeling Burgerzaken van je gemeente een (vast) buitenlands adres wil hebben, terwijl veel backpackers dit niet hebben. Helaas hanteren niet alle gemeenten hiervoor exact dezelfde regels, informeer hier dus naar. Het is namelijk officieel helemaal niet nodig om een vast buitenlands adres op te geven (volgens de belastingdienst en sommige gemeenten). Vul je toch een buitenlands woonadres in, dan ziet de Belastingdienst je pas echt als emigrant en krijg je heel veel moeilijke blauwe briefjes toegestuurd. Dan ben je zo een jaartje zoet om uit te leggen dat je alleen maar op reis was (ook dit weet ik helaas uit eigen ervaring).

LET OP! Mocht je besluiten je uit te schrijven, doe dit dan pas NA de afsluiting van je reisverzekering. In de voorwaarden van de meeste reisverzekeringen staat namelijk dat je op het moment van afsluiten ingeschreven moet zijn.

Enkele andere belangrijke gevolgen van uitschrijven bij de gemeente

  • De uitschrijving kan gevolgen hebben voor je AOW. De hoogte van je AOW-pensioen hangt af van het aantal verzekerde jaren. Ben je in totaal één jaar of langer niet verzekerd geweest, dan wordt je AOW-pensioen gekort met 2% voor elk jaar dat je niet verzekerd was. Kortom: als je niet langer dan een jaar uitgeschreven bent geweest,wordt je niet gekort, anders wel. Als je dit wilt voorkomen, kun je een vrijwillige AOW-verzekering afsluiten. Bedenk of 2% dat waard is en informeer hierover bij de Sociale Verzekeringsbank (de instantie die de AOW-pensioenen uitkeert).
  • Heb je een inschrijving bij een woningbouwvereniging, vraag dan na of uitschrijving bij de gemeente nadelige gevolgen heeft. In sommige gemeenten vervalt je inschrijving hierdoor en ben je dus eventuele wachtjaren kwijt.
  • Uitschrijven kan ook problemen opleveren als je een koop- of huurhuis hebt (lees huis verhuren), kinderen hebt (kinderbijslag) of pensioen opbouwt. Informeer tijdig bij je gemeente, je bank (creditcard en hypotheek) en bij je pensioenverzekeraar als dit op jou van toepassing is.  
  • Lopende verzekeringen kunnen ongeldig worden doordat je niet ingeschreven staat in Nederland (bijvoorbeeld je inboedel- of aansprakelijkheidsverzekering). Kijk of een inschrijving bij een gemeente een voorwaarde is voor je verzekering. Lees voor details dit artikel over reis- en zorgverzekeringen
  • Heb je een eigen bedrijf, dan wordt dat ook uitgeschreven. Informeer bij de Kamer van Koophandel of er een manier is om je bedrijf toch ingeschreven te laten staan in Nederland.   

Opnieuw inschrijven bij terugkomst in Nederland

Na je reis kom je weer teug in Nederland en wil je de draad natuurlijk weer oppakken. Het is van belang dat je je bij terugkomst in Nederland zo snel mogelijk weer inschrijft bij je gemeente. Veel gemeentes hanteren hiervoor een termijn van vijf dagen. Ook is het belangrijk om weer een zorgverzekering aan te vragen (als je deze hebt opgezegd), aangezien je door je thuiskomst weer verzekeringsplichtig bent geworden. Doe je deze dingen niet? Dan riskeer je een boete. 

Opnieuw inschrijven bij de gemeente loopt niet per definitie zonder slag of stoot. Om je in te mogen schrijven, moet je meestal een huur- of koopcontract en in alle gevallen een adres overleggen. Dit is iets wat je misschien niet meteen hebt als je net terug bent in Nederland. Toch wil je wel zo snel mogelijk ingeschreven staan bij de gemeente. Niet alleen om je te kunnen verzekeren voor ziektekosten, maar ook omdat een inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie noodzakelijk is om je als werkzoekende ergens in te mogen schrijven.

Nu zit je in een bijna onmogelijke (en de bijna komische) situatie dat je meestal geen huurcontract kunt tekenen zonder vast inkomen en geen baan kan aannemen zonder ingeschreven te staan bij de gemeente en je niet mag inschrijven bij de gemeente als je geen huis hebt. Welkom terug in de bureaucratie en regelgeving van Nederland!

De meeste mensen laten zich dan ook tijdelijk inschrijven bij iemand anders om deze cirkel te doorbreken. Degene bij wie je je inschrijft, moet mee naar het gemeentehuis om toestemming te verlenen. Houd er ook rekening mee dat er voor die persoon wel eens nadelige financiële gevolgen aan deze vriendendienst kunnen zitten. Voor gemeentebelastingen kijken ze namelijk naar het aantal personen dat op een adres woont. Zo is er een flink verschil tussen een eenpersoonshuishouden en een meerpersoonshuishouden. Overleg dit met elkaar en maak afspraken over die extra kosten. Vaak gaat het om zo'n 100 euro, ongeacht of je een vol jaar op dat adres staat ingeschreven of een paar weken. Dit is iets dat de gemeente je kan vertellen, want deze bedragen verschillen per gemeente.