Nienke Krook Geschreven door Nienke Krook. Foto door: Nienke Krook

Het is belangrijk schoon water te drinken zodat je niet ziek wordt. Op reis moet je soms wat beter opletten dan thuis.

Water uit de kraan of de fles?

Om te weten of het kraanwater in je vakantieland drinkbaar is, check je waterinhetbuitenland.nl

Om er zeker van te zijn dat het water dat je in flessen of pakken koopt veilig is, kijk je of het bedrijf dat het water verkoopt deel uitmaakt van de International Bottled Water Association (IBWA) en aan de testcriteria van drinkwater voldoet. Check of de dop ongeopend is gebleven; als het de zegelring verbroken is geweest, kan dat betekenen dat de fles is vervuld met bijvoorbeeld kraanwater. Voor een overzicht van de verschillende soorten mineraalwater per land, kun je kijken op: http://mineralwaters.org/

Ziek door eten of water 

Reizigersdiarree

Driekwart van de reizigersdiarree wordt verkregen door een kleine groep bacteriën in water. Meestal is het onschuldig en ben je er 'slechts' een paar dagen beroerd van. Maar bacteriën kunnen ook ziekten veroorzaken die ernstiger zijn, zoals salmonella, buiktyfus, cholera en bacteriële dysenterie.

Parasitaire wormen

Parasitaire wormen veroorzaken schistosomiasis. Het komt niet vaak voor dat mensen via drinkwater een worminfectie krijgen maar mocht dit gebeuren, is het belangrijk om naar de dokter te gaan. 

Cyanose

Daarnaast kan nitraat  zorgen voor cyanose; vermindering van het zuurstofdragend vermogen van het bloed. Dit is vooral erg gevaarlijk voor kinderen jonger dan zes maanden. Lood kan via koperen pijpleidingen in het water terechtkomen. Dit is een giftige stof die leidt tot loodvergiftiging, met name bij kleine kinderen. Legionella is een bacterie die snel groeit op water dat voor langere tijd tussen de 30-40 graden gehouden wordt. Je kunt de bacterie inademen en kan leiden tot een soort koorts (pontiac koorts) of zelfs de dodelijke ziekte legionellosis.

Door water overgebrachte ziektes verspreiden door besmetting van drinkwatersystemen met de urine en uitwerpselen van besmette mensen of dieren. Dit zal vooral gebeuren op plaatsen waar publieke en private drinkwatersystemen hun water krijgen van oppervlaktewater zoals regen, kreken, rivieren en meren. Deze bronnen kunnen besmet zijn door dieren of mensen. Verder kunnen afspoelingen van stortplaatsen, septische velden, rioolbuizen, residentiële of industriële bebouwingen het oppervlaktewater besmetten.

Ook via handen of door besmet voedsel kunnen fecaliën de mond bereiken en ziektes veroorzaken. De enige manier om deze overdracht te voorkomen is door een goede persoonlijke hygiëne en te zorgen voor schoon drinkwater, eten waarvan je zeker weet dat het niet gewassen is met besmet water en goede sanitaire voorzieningen. 

Zelf water zuiveren

Als je op reis bent, kom je soms op plaatsen waar schoon drinkwater niet voor handen is. Je hebt dan natuurlijk geen halve chemische fabriek bij je om water te zuiveren en flessen drinkwater worden niet overal verkocht. Het drinken van bronwater is ook niet altijd aan te raden, omdat het meestal niet vrij van ziektekiemen is. Zo zijn bijvoorbeeld bronnen in kalksteengebieden niet te vertrouwen, omdat kalksteen niet filtert. Ook heldere beekjes in de vrije natuur kunnen misleidend zijn, want als er meters verderop een kadaver ligt, kunnen ziekteverwekkers makkelijk in het water terechtkomen.

In derdewereldlanden krijgt één op de twee reizigers last van reizigersdiarree. Het is daar dus aan te raden niet uit kranen te drinken, ijsblokjes of ijsroom te eten, water uit niet-gesealde (plastic) flessen te drinken of dit water te gebruiken om je tanden te poetsen of fruit te wassen. Je zult in al deze gevallen dus een manier moeten vinden om zelf water te zuiveren. Er zijn een aantal manieren om dat te doen:

  • Je kookt water vijf minuten om ziekteverwekkers te doden. Nadelen zijn dat vuil en bezinksel achterblijven, je het water nog een tijd moet laten afkoelen voor je het kunt drinken, dat troebel water troebel blijft, het brandstof kost en dat je misschien helemaal geen mogelijkheid hebt om een vuurtje te maken. 
  • Het gebruik van waterzuiveringstabletten of -vloeistof. Nadeel van deze middelen is dat er een chemisch middel in zit en het de smaak van het water aantast. Het is wel snel en makkelijk in gebruik en neemt weinig ruimte in je bagage in. 
  • Zuiver je water met een waterfilter, waarbij je het water door een filter met super kleine poriën perst. Deze filters zijn meestal prijzig en soms wat groot. Nadeel kan ook zijn dat sommige filters bepaalde virussen niet kunnen filteren. Dan moet het water nog met een chemisch middel na-behandeld worden. Ook kan de filter op een gegeven moment verstopt raken en er kunnen bacteriën op groeien. Voordeel is wel dat je het water direct kunt drinken, dat het niet uit maakt welke temperatuur het water is en of het water sterk vervuild of troebel is. Filters kunnen onder andere bestaan uit glasvezelelementen (snelle doorstroom), keramische poriën (langste gebruiksduur), jodiumhars (deze mogen niet verkocht worden in Nederland. Ze pakken in principe alle ziektemakers aan, maar als er veel organisch materiaal in het water zit kunnen ze falen) of koolstof (verwijderen ook vieze smaken en geuren uit het water).
  • Gebruik een waterzuiveraar. Dit is geen filter, maar een apparaat dat je in het water stopt om ziekteverwekkers te doden. Dit apparaat werkt meestal met een chemische stof, wat jodium, chloor of zilver kan zijn. Chloor pakt voornamelijk bacteriën en virussen aan. Bij troebel water vermindert de effectiviteit van de zuiveraar, omdat chloor verbindingen aangaat met allerlei ander organisch materiaal. De smaak van het water is daarbij niet erg goed. Zilver doodt bacteriën, maar verder niets. Jodium doodt vrijwel alles, maar is in Afrika niet geschikt omdat het wormeieren van de lintworm en het eencellige dier cryptosporidium, dat er veel voorkomt, niet doodt. Het reageert daarbij ook met organisch materiaal en hoe sterker het water vervuild is, hoe meer jodium je moet gebruiken. Dit is niet bevorderlijk voor je schildklier. Chemische zuivering is ook een dure optie, omdat de elementen niet zo lang meegaan als een filter en ze duur zijn om te vervangen. Er zijn tegenwoordig ook veel waterzuiveraars op de markt die met UV-straling werken om het DNA van micro-organismen te vernietigen. Dit is veilig omdat je er zelf niet mee in aanraking komt; je steekt het apparaat bijvoorbeeld in je drinkfles en het werkt pas als het in aanraking komt met het water. Daarnaast kun je het water vrij snel na het zuiveren drinken en krijgt je water geen andere smaak of geur. 

Een andere optie is de lifestraw. Dit is een rietje dat je makkelijk in je backpack meeneemt. Het rietje filtert het water, dus je hoeft verder niks met het water te doen. Er zijn ook speciale drinkflessen met ingebouwde lifestraw verkrijgbaar.

De beste manier van zuivering is dus sterk afhankelijk van je bestemming. Het is een goed idee om je te verdiepen in de soorten ziektemakers die je daar tegen zult komen, hoe het gesteld is met het aanbod van schoon drinkwater, in wat voor temperaturen je je zult bevinden (kan de filter bijvoorbeeld tegen tropische hitte of vrieskou?), hoeveel water je wilt gaan zuiveren (en hoe snel je dat drinkbaar wilt hebben), hoe lang je de zuiveraar wilt gebruiken (denk aan slijtage) en hoeveel ruimte er in je bagage voor is. Natuurlijk wegen ook het gewicht en de prijs van de producten mee in je keuze.

Laat je dus voorlichten bij een goede buitensportzaak en stel je vragen aan ervaren reizigers op het forum van Around the Globe.