Lisan Kerstens Geschreven door menasil. Foto door: menasil

Als je tegen een Pool vertelt dat je met de trein wilt gaan reizen, zal hij je in eerste instantie voor gek verklaren. Redenen? De treinen zijn zo langzaam dat je net zo goed kan lopen, er wordt verouderd materiaal gebruikt en je zit bij elkaar op schoot. Laat je niet afschrikken! Treinen door Polen is een uitdaging maar ook heel erg leuk! Na 2000 km gereisd te hebben per trein, kan ik uit eigen ervaring vertellen dat het allemaal wel meevalt, zolang je maar voorbereid op reis gaat en erop ingesteld bent. Dus heb geduld, ga rustig zitten en... geniet!!

De dienstregeling

Er is een online dienstregeling van de Poolse treinen. Deze dienstregeling bevat alle treinconnecties van de diverse vervoerders. Per treinreis wordt onder meer aangegeven met welk type trein er wordt gereden (zie ook ‘de verschillende soorten treinen'), welke tussenstops er zijn en wat de prijs is. Ook PKP Intercity heeft een online dienstregeling van PKP treinen. Let op dat hierin geen treinen staan genoemd van andere vervoerders! De treinen in Polen rijden niet zo vaak als in Nederland. Vaak gaan er maar enkele treinen per dag. 

De Poolse dienstregeling is nogal aan verandering onderhevig. Vaak verandert de dienstregeling in juni. In december gaat er elk jaar een nieuwe dienstregeling in. Ook zijn er regelmatig werkzaamheden waardoor de reistijd aanzienlijk kan verdubbelen. Raadpleeg dus altijd voordat je op reis gaat nogmaals de dienstregeling op het vertrekstation. Boven het schema met vertrektijden van treinen staat Odjazdy. Dit is een geel bord. Boven het schema met aankomsttijden van treinen staat Przyjazdy. Dit is een wit bord.

De verschillende soorten treinen

In Polen zijn er meerdere treinmaatschappijen. De bekendste maatschappij is de PKP Intercity. Dit was ooit de enige vervoerder maar inmiddels zijn er meerdere bijgekomen. De andere maatschappij die je vaak tegen zal komen is PR (Przewozy Regionalne). Daarnaast zijn er enkele lokale vervoerders zoals: SKM, Koleje Mazowieckie, ARRIVA PCC en WKD.

Tickets voor de diverse vervoerders zijn niet inwisselbaar. Bedenk dus van te voren goed met welke vervoerder je wil reizen.

Het Poolse treinsysteem kent verschillende treintypen. Dit betekent dat verschillende tariefklassen bestaan. Ook deze tickets zijn niet inwisselbaar. Dus naast het feit dat je moet weten met welke vervoerder je reist, moet je ook weten met welk type trein je gaat reizen.

PKP intercity kent de volgende treinen:

-          Express Intercity (EIC)
Dit is de snelste en duurste trein in Polen. Doorgaans weinig stops en hoge snelheid. Een EIC kent 2e  en 1e klas compartimenten. Een reservering is verplicht. Bij deze reservering zit eenmaal koffie/thee met koekje inbegrepen. De EIC wordt in de online dienstregeling aangegeven met een lichtblauw symbool en afkorting EIC.

-          Express (Ex)
Dit is een EIC maar dan in een mindere luxe uitvoering. Een EX kent 2e  en 1e  klas compartimenten. Een reservering is verplicht. Bij deze reservering zit eenmaal koffie/thee met koekje inbegrepen. De Ex wordt in de online dienstregeling aangegeven met een lichtblauw symbool en afkorting Ex.

-          TLK
Dit is een langzamere en goedkopere trein en stopt op de meeste middelgrote stations. Een TLK kent 2e en 1e klas compartimenten. In zowel de 1e als 2e klas is tegenwoordig een zitplaatsreservering verplicht.  Doorgaans reizen Polen met deze trein i.p.v. een Ex en EIC gezien het grote prijsverschil. Een Ex of EIC is vaak 4x zo duur. De TLK wordt in de online dienstregeling aangegeven met een groen symbool en de afkorting TLK.

De PR kent de volgende treinen:

-          Interregio
Een IR is in feite een TLK maar dan een goedkopere uitvoering en vervoert tussen regio’s. Deze stopt op de meeste stations en is goedkoper dan de treinen van PKP intercity. De IR kent uitsluitend 2e klas zitplaatsen. De IR wordt in de online dienstregeling aangegeven met een groen symbool en de afkorting IR.

-          Regio (soms ook wel osobowy genoemd)
Een Regio is een regionale trein en stopt op nagenoeg elk station. Deze trein kent uitsluitend 2e klas zitplaatsen. De Regio wordt in de online dienstregeling aangegeven met een oranje symbool en de afkorting REG.

De overige vervoerders hebben één treintype. Deze worden net als de Regio aangegeven met een oranje symbool en de afkorting van de desbetreffende vervoerder.

In de praktijk hoeft de reistijd van een EX/EIC niet aanzienlijk korter te zijn dan de reistijd met een TLK. Verwacht dus niet dat een EX/EIC je twee keer zo snel naar een bestemming kan brengen.


Het kopen van een treinkaartje

De makkelijkste manier om een treinkaartje te kopen is online. PKP Intercity biedt deze mogelijkheid voor al haar treinen. De website is tevens in het Engels te raadplegen en je kunt hier online treintickets binnen Polen kopen. Je dient een account aan te maken en je kan met creditcard betalen. Je kan treinkaarten voor de Ex, EIC en TLK 30 dagen van te voren. Je krijgt een e-ticket en dient je te kunnen legitimeren met bijvoorbeeld een paspoort. Het ticket staat op naam maar als de reiziger veranderd, kun je tot 15 minuten voor vertrek online in je account de naam aanpassen. Tegenwoordig kun je ook voor treinen van de PR online tickets kopen. Dit kun je doen via de online ticketsite voor PR treinen. In beide gevallen geldt dat je ook kaarten kunt kopen via de online dienstregeling van de Poolse treinen

De overige vervoerders  bieden dit niet. Daarvoor zal je naar het loket moeten. Hou er rekening mee dat er lange rijen voor het loket kunnen staan. Zoals al gezegd is, is het noodzakelijk om te weten met welke vervoerder je wil reizen en met welke type trein. Op de grote stations (Warszawa Centralna, Kraków Glowny, Gdansk Glowny) kun je vaak treinkaarten voor de PR ook kopen bij een PKP loket maar dit is niet altijd het geval (kleinere stations). Kijk dus eerst van welke vervoerder het loket is, voordat je je bestelling doet.

Lokale vervoerders, zoals de SKM, hebben altijd een eigen loket! De kaartverkoop kan daar ook iets anders gaan dan met een PR of PKP trein. SKM kent bijvoorbeeld tariefindelingen en je dient een ticket te kopen met het tarief erop dat jij moet betalen voor je reis. Je mag tickets met verschillende tariefaanduidingen niet combineren.

Ga er vanuit dat de mensen achter het loket de Engelse taal vaak gebrekkig of helemaal niet spreken. De beste voorbereiding is dan ook een briefje te schrijven met daarop het volgende:

-          Traject inclusief vertrek en aankomsttijd

-          Datum (let op! De maand moet in Romeinse cijfers. Dus 26.IV i.p.v. 26.04)

-          Type trein

-          2e of 1e klas

-          Eventuele korting.

Dit briefje kan je geven aan diegene achter het loket. Mochten ze het niet begrijpen, probeer dan of iemand anders je kan helpen. Jongere mensen spreken vaak wel Engels.

Er zijn erg veel kortingen. De belangrijkste om te onthouden is dat er een Max-26 korting bestaat voor personen onder de 26 jaar die met een trein van de vervoerder PKP Intercity reizen. Schrijf Max-26 op je brief en laat eventueel een Euro-26 kaart zien. De studentenkortingen gelden niet voor studenten van buiten Polen.

In de trein kan je ook een treinkaartje kopen tegen een zeer geringe opslag. Let op: In sommige treinen dien je de conducteur van te voren te vinden anders krijg je een boete. In een trein met een verplichte reservering is het niet (altijd) mogelijk om een treinkaartje te kopen.

Er is een One Country Interrail pass voor Polen beschikbaar. Indien je deze optie overweegt; je krijgt hem er vaak alleen uit als je continu met de luxe treinen (Ex/EIC) reist. De One Country Pass loont vaak niet. Bovendien mag je hem in de lokale treinen niet gebruiken en dien je voor de dure treinen nog de reservering te kopen. Voor een traject van 164 km met een TLK 38,50 Zloty. Dit is omgerekend €9,50. Een reis met een EX trein kost 120 zloty en dit is omgerekend 30 euro. Een One Country Pass voor 6 reisdagen kost 88 euro. De ervaring leert dat je toch vaker voor een TLK kiest dan voor een Ex/EIC. Bovendien heb je met losse treinkaartjes nog de vrijheid voor een 1e klas ticket te kiezen. Voor mij redenen (en vele met mij!) om géén one country pass voor Polen te kopen.

Het reizen met de trein in de praktijk

Nadat je de eerste hindernissen hebt genomen, waaronder het vinden van de juiste vervoerder en het kopen van een kaartje, ben je er nog niet. Je zal nog de juiste trein moeten vinden. Op de vertrekstaten staat vaak een perronnummer aangegeven. Maar bekijk voor de zekerheid ook altijd de ‘real time vertrekborden’. Deze borden staan niet altijd op alle stations.

Een perron in Polen is niet te vergelijken met een perron in Nederland. Perron 5 bestaat uit twee sporen die beiden ‘perron 5’ heten. Vaak wordt (in het Pools!) omgeroepen aan welke kant de trein zal komen. Meestal zie je dit ook aan de vertrekborden op het perron. Sommige kleine stations hebben deze vertrekborden echter niet. Raak dan niet in paniek. Meestal hangt er op de zijkant van de trein een bord met de bestemmingen van de trein en anders vraag je aan een passagier of conducteur: “Do (plaats)”. Dus bijvoorbeeld: "Do Gdansk?"

Indien je een zitplaatsreservering hebt, dien je de juiste wagon te vinden. Aan de buitenkant vind je op de deur het wagnonnummer. Reken niet op een bord met de samenstelling van de trein. Ik heb maar één station gevonden met zulke borden (Warszawa Centralna). En als deze borden bestaan, kan de indeling soms toch nog veranderen. Bereid je dus voor op wat zoekwerk. Indien je geen zitplaats hebt, mag je verwachten dat met name op vrijdagavond en in de weekenden het lastig is om een zitplaats te vinden. Soms kan het zelf voorkomen dat je geen kaartje kunt kopen voor de trein omdat deze vol is geboekt. Dit is vooral zo vlak voor belangrijke feestdagen. De gemiddelde Pool kiest voor de goedkoopste trein en het goedkoopste kaartje. Zeker op lange trajecten kan eerste klas enorm veel schelen qua drukte en heb je vaak meer ruimte voor jezelf en de bagage.

Eenmaal je zitplaats gevonden, kan je heerlijk genieten van het prachtige Poolse landschap maar vergeet niet op te letten want in de meeste treinen worden de stations niet altijd omgeroepen. Advies: schrijf de laatste stations op een briefje inclusief de verwachte aankomsttijden. Je weet dan ongeveer wanneer jouw station eraan zit te komen en wanneer je je klaar moet maken om uit te stappen.