Lisan Kerstens Geschreven door menasil. Foto door: menasil

De lente is uitgevonden in Olsztyn. Het is in deze stad waar astronoom Nicolaas Copernicus de ontdekking deed dat 21 maart de dag is dat de lente begint en niet - zoals velen in die tijd dachten - op 11 maart. Het was in die tijd dat de stad nog tot de Duitse Orde behoorde. Olsztyn (het vroegere Allenstein) is heden ten dage de grootste stad en tevens de hoofdstad in de regio Warmina-Mazurië. Het is de perfecte start voor een reis door het merengebied. De parel van Olsztyn is het oude stadscentrum, waar je onder meer het kasteel vindt waar Copernicus zijn ontdekking deed. 

Bezienswaardigheden

Oude stad

De toegangspoort van de oude stad is Wysoka Brama oftewel de oude stadspoort. De weg vanaf deze poort leidt je naar het Rynek, waar in het voormalige raadhuis inmiddels een bibliotheek is gevestigd. Olsztyn is aan het einde van de Tweede Wereldoorlog afgebrand en de oude stad is dan ook in de jaren '50 opnieuw opgebouwd zoals deze vroeger was. Je ziet op de gebouwen rondom het Rynek diverse tekeningen. Ook staat op alle gebouwen de jaartallen van de wederopbouw.

Kasteel 

Het oudste historische gebouw in Olsztyn is het kasteel aan de oever van de rivier Lyna (ul. Zamkowa 2). Dit rood-bakstenen kasteel is gebouwd in de 14e eeuw. Het kasteel behoorde in die tijd toe aan het bisdom Warmia en was dan ook de residentie van de administrator van het bisdom. Zo gebeurde het dat in 1516 Nicolaas Copernicus zijn intrekking nam in dit kasteel. Hij heeft hier gewoond tot 1519 en is in 1520 voor een jaar teruggekeerd. Het was hier waar Copernicus zijn metingen verrichte en de bewegingen van de planeten in kaart bracht. Op de muur vind je nog de originele tekeningen van de metingen waarmee hij de lengte van een jaar heeft berekend. Bij de ingang van het kasteel vind je een beeld van Copernicus en in de kasteeltuinen staat ook een beeld. 

Heden ten dage is het kasteel een museum: Het museum van Warmia & Mazurië. Een belangrijk deel is gericht op Copernicus en de periode dat hij hier leefde. Je kan zelfs nog het originele toilet zien. Verder vind je diverse originele werken en modellen die hij gebruikt heeft. Op de eerste verdieping kun je een tentoonstelling zien over de regio Warmia, de historie en folklore. Op de tweede verdieping is een wisselende expositie, dat kan van alles zijn. Het museum heeft interactieve schermen waarop je meer kan lezen over de functie van het kasteel, Copernicus en de geschiedenis. Meer informatie over de entreeprijzen en openingstijden vind je op de website van het museum van Warmia & Mazurie. Het museum is op maandag gesloten.

In de tuin vind je nog een van de weinige originele beelden van een baba. Er zijn er slechts 12 overgebleven. Dit is een traditie uit Oud Pruisen en wordt ook wel de 'oude vrouw' genoemd. De baba is het hoofd van de familie. Een baba is ook te koop in verschillende uitvoeringen als souvenir. Je hebt er zelfs oorbellen van. 

Kijk extra goed naar de houten verdedigingswerken. Deze verdedigingswerken komen uit de 14e eeuw en zijn in de loop der tijd niet vervangen.

Het kasteel is onderdeel van de Gotische kastelenrouten in Noord-Polen. 

St Jacob Kathedraal

De St Jacob Katehdraal in het oosten van de oude stad, is in de 14e eeuw gebouwd. De toren is pas toegevoegd in de 16e eeuw. De kerk is gebouwd in Gotische stijl. 

Dom Gazeta Olsztyn 

Aan de Targ Rybny staat het huis van de krant van Olsztyn. Van 1920 tot 1939 was hier het kantoor gevestigd. Dit kleine museum laat je de geschiedenis van deze krant zien en er staat onder meer oude drukpersen. Daarnaast bevat de tentoonstelling ook voorwerpen en foto's van het dagelijks leven in Warmia in die tijd en vind je meer informatie over bekende personen die in Olsztyn hebben geleefd.

Sportieve activiteiten

Olsztyn en omgeving leent zich perfect voor sportieve activiteiten als het weer het toelaat. Rondom Olsztyn liggen elf meren waaronder het Dlugi meer en het grotere Ukiel meer. Je vindt hier en in het nabijgelegen bos diverse fietsroutes. Een fiets kun je onder meer huren bij de toeristeninformatie van Olsztyn aan de Plac Jan Pawel II. Deze toeristeninformatie heeft overigens ook goede kaarten van de regio en veel informatie over bezienswaardigheden. 

Door Olsztyn stroomt de rivier de Lyna. Het is een populaire rivier voor kanoërs. De kano-route over de Lyna is in totaal zo'n 201 kilometer en gaat door diverse steden zoals Olsztyn. Natuurlijk zijn er ook kortere routes mogelijk, zoals door Olsztyn zelf. Langs de oever van de rivier bevindt zich ook een wandelpad. 

Omgeving van Olsztyn

Lidzbark Warminski

Op 46 km rijden van Olsztyn ligt Lidzbark Warminski. Dit was voor een lange tijd de hoofdstad voor het bisdom Warmia en hier staat dan ook een bisschoppelijk kasteel. In tegenstelling tot de meeste Gotische kastelen is het kasteel in Lidzbark Warminski dan ook niet gebouwd voor de kruisridders maar voor de bisschop. In de 16e eeuw was de oom van Copernicus bisschop van Warmia en Copernicus heeft dan ook in dit kasteel geleefd van 1506 tot 1510 als adviseur van zijn oom. De laatste bisschop, Ignazy Kraciski leefde hier eind 18e eeuw. Het kasteel is inmiddels een museum geworden. Je kunt onder meer de kamer bekijken met verschillende wapens van de bisschoppen van Warmia, de kapel en ook de oude gevangenis. Verder zijn er veel schilderijen en andere kunstvoorwerpen te bekijken. Het museum is op maandag gesloten. Ook dit kasteel is onderdeel van de Gotische kastelenroute. 

Tegenover het kasteel, in de bijgebouwen, is het Hotel Krasicki gevestigd. Dit hotel is vernoemd naar de laatste bisschop die hier woonde: Ignacy Krasicki. Dit 4* hotel is een van de zogeheten kasteelhotels in Polen. Het interieur en de bekleding is geïnspireerd op de geschiedenis van het kasteel en de personen die hier leefden. Zo vind je ook een Copernicus zaal met in het tapijt het zonnestelsel verwerkt en de grote lamp vormt de sterrenhemel. Er is geprobeerd zoveel mogelijk van de originele bouw intact te houden. Zo vind je in het restaurant nog delen van de originele vloeren. Vanaf de klokkentoren van het hotel is er een prachtig uitzicht over Lidzbark Warminski.

Tip: In restauracja Warmianka kun je heerlijk eten. Soep + hoofdgerecht kost tussen de 14 en 18 PLN. De barszcz is een echte aanrader!

Vanuit Olsztyn rijdt er een bus naar Lidzbark Warminski. Deze bus doet er circa één uur over. Lees meer over Lidzbark Warminski op de website van het Pools Verkeersbureau

Lees meer over andere bezienswaardigheden in de omgeving van Olsztyn op de website van de regionale toeristeninformatie Warmia-Mazurië.

Eten & Drinken

De beste plekken om te eten en te drinken vind je in Olsztyn vaak op plekken waar je ze niet verwacht. In de kelder van Wysoka Brama vind je in het restaurant Skarbiec het traditionele eten van de regio. Aan het Rynek ligt het Poolse restaurant Staromiesjka, een van de oudste restaurants in Olsztyn. Aan het einde van ul. Prosta vind je de milkbar Krowa, hier kun je heel goedkoop en goed eten. Het kan er wel vrij druk zijn!

Net buiten de oude stad, tegenover het nieuwe raadhuis, kun je bij Zloty Klucz (ul. 11 Listopada 5) heerlijke koffie/thee met taart eten. De koffie en thee zijn tussen de 4 en 8 PLN afhankelijk van de specialiteit. De taarten zijn zeer goedkoop. Je betaalt per gram maar een stuk appeltaart kost bijvoorbeeld 2,80 PLN. 

Voor een drankje ga je naar de Vinyl pub (Piastowska 4a) waar je verschillende soorten bieren en sterke dranken kunt krijgen.

Overnachten

De handigste plek om te overnachten is rondom het oude stadscentrum. Een bijzondere plek is Hotel Pod Zamkiem. Dit betekent letterlijk 'hotel onder het kasteel'. Het laat zich dan ook makkelijk raden waar je dit hotel vindt. Helaas heb je geen uitzicht op het kasteel vanwege de vele bomen maar het is een bijzonder gebouw om in te overnachten. Het is een oud jachthuis in Art Nouveau stijl.

In 2014 is het hostel Tyrolskie Smaki geopend aan de Targ Rybny, hartje oude centrum. Je vindt hier tweepersoonskamers  en appartementen voor 2 tot 6 personen. 

Vervoer naar en in Olsztyn

Olsztyn heeft twee treinstations. Het centrale treinstation Olsztyn Glowny ligt circa 20 minuten lopen van de oude stad af. Er gaan diverse treinen van Warschau naar Olsztyn en Gdansk naar Olsztyn. Dichterbij het oude stadscentrum ligt het station Olsztyn Zachodni. Dit station is circa 5 minuten lopen vanaf het kasteel en is dan ook een betere optie indien je met de trein naar Olsztyn gaat. Vanut Olsztyn kun je per trein verder reizen naar plaatsen als Ketrzyn en Gizycko in het merengebied. Ook rijdt diezelfde trein door naar Bialystok. Lees meer over reizen met de trein door Polen.

Indien je vanuit Warschau naar Olsztyn vertrek, is het nemen van de bus het overwegen waard. De bus is vaak sneller dan de trein en rijdt op gunstigere tijden. Vanaf het Mlociny busstation in Warschau rijdt enkele malen per dag de Polski bus express naar Olsztyn. Deze bus stopt zowel bij de universiteit van Warmia-Mazurië als bij het hoofdtreinstation in Olsztyn. Lees meer over reizen met de bus door Polen

Vanaf het centraal treinstation gaan er  een aantal bussen naar het oude stadscentrum. Er is een bushalte voor Wysoka Brama. De busrit duurt ongeveer 10 tot 15 minuten. Een enkele reis kost 2,90 PLN. Deze koop je bij een kiosk. De bussen rijden niet zo heel vaak. Je zult de bus vooral nodig hebben van en naar het treinstation met je bagage. De bezienswaardigheden in en rondom het oude stadscentrum zijn te belopen.