Lisan Kerstens Geschreven door menasil. Foto door: menasil

Ketrzyn was lange tijd bekend onder de naam Rastenburg totdat de stad na de Tweede Wereldoorlog definitief Pools werd. De naam is afgeleid van de historicus Wojciech Ketrzynski.

Ketrzyn trekt jaarlijks vele toeristen omdat verschillende interessante bezienswaardigheden in de buurt liggen. Bezienswaardigheden die totaal verschillend van aard zijn. Ten westen van de stad staat de Heilige Linde, een belangrijke kerk en onderdeel van een pelgrimsroute. Iets verderop ligt het schattige dorpje Reszel. Ten oosten de stad vind je diep in de bossen resten van bunkers van Adolf Hitler uit de Tweede Wereldoorlog. De plek waar een gebeurtenis plaats vond die alles bepalend had kunnen zijn voor het verloop van de Tweede Wereldoorlog als het was gelopen zoals oorspronkelijk bedoeld; in deze bunkers vond de mislukte aanslag op Adolf Hitler plaats.  

Ketrzyn ligt op slechts 30 kilometer van Gizycko, het hart van het merengebied Mazurië

Wolfschanze

In de bossen bij het dorp Gierloz, zo'n 8 km ten oosten van Ketrzyn, bevinden zich de resten van de Wolfschanze. Dit was het grootste hoofdkwartier van Adolf Hitler in de Tweede Wereldoorlog. Het wordt ook wel Hitlers bunker genoemd. Het terrein beslaat zo'n 18 hectare. Dat Hitlers hoofdkwartier in een dichtbegroeid gebied ligt, is niet zo verwonderlijk. De locatie werd bewust gekozen zodat vanuit hier de plannen voor het offensief richting het oosten voorbereid konden worden zonder ontdekt te worden. Zo'n 80 bunkers zijn op het terrein gebouwd, waarvan een aantal dienst deed als onderkomen van belangrijke Duitse kopstukken zoals Adolf Hitler, Hermann Göring en Martin Bormann. De muren en plafonds waren vaak zo'n 8 meter dik. 

De bouw van de bunkers werd gestart in 1940 en op 23 juni 1941 arriveerde Adolf Hitler. Hij heeft ruim 3 jaar, tot 20 november 1944, in deze bunkers gewoond. Soms ging hij naar andere plaatsen maar het merendeel van de tijd bevond hij zich hier, in het zwaar beveiligde gebied. Dat de beveiliging niet waterdicht was, bleek op 20 juli 1944. De dag dat de geschiedenis in is gegaan als de dag van de mislukte aanslag op Adolf Hitler. Kolonel Claus von Stauffenberg ging op die dag naar het hoofdkwartier voor een bespreking. Hij had de aanslag voorbereid en een tas met een bom meegenomen. De bedoeling was deze te laten ontploffen op het moment dat hij al weer in de auto onderweg naar een nabij gelegen vliegveld was. Von Stauffenberg zette de tas onder de tafel waarover Hitler gebogen stond.  De bom is ontploft, maar de tas is vermoedelijk omgevallen en door een ander verplaatst waardoor hij ruim onder de zware tafel stond en Hitler er met wat schrammen en bebloede arm vanaf kwam. 

Op 20 november 1944 besloot Hitler de bunker te verlaten toen de Sovjet troepen de grens met Oost-Pruisen naderde. Omdat Hitler absoluut niet wilde dat de vijanden van de door hem zorgvuldig ontwikkelde structuur gebruik zouden kunnen maken, heeft hij het merendeel van de bunkers zelf vernietigd. Het duurde echter tot eind januari 1945 eer dat Hitlers bunkers werden ontdekt door de Sovjets.

Hitlers bunkers zijn tegenwoordig te bezoeken nadat eerst zorgvuldig het gebied is uitgekamd om zoveel mogelijk mijnen te verwijderen. Niet alle mijnen zijn gevonden, daarom is het dus absoluut verboden om buiten de gebaande paden te wandelen. Het is een indrukwekkend complex en enorm groot. De meeste bunkers die nog redelijk intact zijn, kun je niet betreden vanwege instortingsgevaar. Een enkeling is nog wel toegankelijk. De bunker van Hitler is nagenoeg helemaal weggevaagd maar wel is er nog een muur overeind gebleven zodat je je kun voorstellen hoe dik de muren waren. 

Je kunt het terrein bezoeken zonder gids. De entree bedraagt 15 PLN. Je kunt het beste een kaart halen bij de ingang of het souvenirwinkeltje vlak bij de herdenkingssteen van de aanslag van 20 juli 1944. Er zijn namelijk geen of nauwelijks beschrijvingen te vinden bij de ruïnes. Als je meer wil weten van de ruïnes en de geschiedenis van de bunkers in de Tweede Wereldoorlog, kun je ook een gids regelen. Dit kost 60 PLN. Je kunt deze gids bij de ingang van het park regelen maar omdat het aantal Engels- en Duitssprekende gidsen vrij beperkt is, kun je het beste van te voren even contact opnemen met het park om er zeker van te zijn dat je een gids kunt krijgen die je begrijpt. Bekijk voor meer informatie de website van de Wolfschanze.

Hitlers bunker behoort ook tot de categorie 'bijzondere overnachtingsplekken'. Je kunt namelijk ook overnachten op het terrein. Een tweepersoonskamer kost 120 PLN. In het hotel is tevens een  restaurant waar je kunt genieten van typisch Poolse maaltijden.

Swieta Lipka

In het kleine dorp Swieta Lipka, zo'n 13 km ten westen van Ketrzyn, vind je de gelijknamige kerk Swieta Lipka. Het is een van de belangrijkste pelgrimskerken in Polen. De naam van de kerk betekent letterlijk Heilige linde. Het verhaal erachter is dat een gevangene in het kasteel van Ketrzyn, de dag voor zijn executie bezoek kreeg van de heilige maagd Maria. Zij gaf hem een stronk van een lindeboom zodat hij een beeltenis van haar kon snijden. Het beeldje werd door de rechters gezien als een teken van boven en de gevangene werd vrijgelaten. Hij zette het beeldje in de eerste de beste lindeboom die hij onderweg tegenkwam. Al snel waren er wonderbaarlijke gebeurtenissen op die plek en werd er een kapel gebouwd Deze kapel is eind 17e eeuw uitgebreid tot de huidige kerk.

De kerk is gebouwd in de barok stijl. Het wordt gezien als de mooiste kerk in deze bouwstijl. Van binnen is de kerk net zo overweldigend als van buiten. Het pronkstuk is het orgel. Het orgel bestaat uit zo'n 5000 pijpen en is versierd met verschillende beelden van zowel heiligen als engelen. De beelden bewegen op de maat van de muziek als het orgel bespeeld wordt. Het is zeer bijzonder om het orgel 'in actie' te zien. Elke dag vinden er meerdere orgelconcerten plaats. Deze duren circa 15 minuten en starten voordat de mis begint. Tijdens een mis kun je de kerk uiteraard niet bekijken. Kijk dan ook van te voren goed naar de tijden van de orgelconcerten en de mis op de website van Swieta Lipka

Reszel

Zo'n 6 km van Swieta Lipka ligt het plaatsje Reszel. Reszel is vooral bekend vanwege de prachtige architectuur. Het stadje is niet verwoest aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en daardoor is deze architectuur bewaard gebleven. Bekende bezienswaardigheden zijn het kasteel en de kerk St Petrus & Paulus die er tegenover ligt. Het kasteel heeft een toren die je kunt beklimmen voor 3 PLN. Het kasteel doet tevens dienst als hotel.  Het uitzicht van de kerktoren van de St Petrus & Paulus kerk is vele malen mooier. De kerktoren is 66 meter hoog. Je klimt tot boven het mechanisme van de klok en vanaf daar heb je uitzicht over Reszel en omgeving. De klim is een flinke, via houten trappen, maar het is zeer de moeite waard. Het uitzicht is adembenemend. Je dient wel een kleine entree te betalen bij de ingang.

Ketrzyn

Ketrzyn is een goede uitvalsbasis voor een bezoek aan onder meer de Wolfschanze en Swieta Lipka en kan daarom ook niet ontbreken tijdens een vakantie in de regio Warmia-Mazurië

In de stad zelf vind je een klein museum over de geschiedenis van de stad in het oude kasteel. Dit kasteel dateert uit de 14e eeuw en was van de kruisridders. Het is onderdeel van de Gotische kastelenroute. Tegenover het kasteel vind je de St. George kerk. Deze kerk is in dezelfde tijd gebouwd als het kasteel en lijkt op een verdedigingswerk. Het centrale plein is Plac Pilsudskiego. Hier vind je onder meer het raadhuis en de toeristeninformatie. Vlakbij is het meer van Ketrzyn. Dit is een heerlijke plek om in de zomer om heen te wandelen.

Diverse eetgelegenheden zijn er rondom het centrale plein en zijstraten te vinden. Een leuke gezellige eetgelegenheid is Zajazd Pod Zamkiem. Dit is een hotel-restaurant naast het oude kasteel. Je kunt hier in de zomer heerlijk buiten zitten en genieten van diverse Poolse gerechten. 

Ketrzyn heeft niet veel overnachtingsopties. Naast Zajazd Pod Zamkiem is er ook Hotel Koch. Hotel Koch ligt iets buiten het centrum. Het is een hotel dat ook fietsvakanties aanbiedt of dit voor je kan organiseren. Goedkope budgetaccommodatie vind je in het centrum van Ketrzyn, daar ligt Hostel Aria. 

Vervoer naar en rondom Ketrzyn

Ketrzyn heeft een eigen treinstation. De trein van Gdynia naar Bialystok stopt tevens in Ketrzyn. Verder rijdt er ook een regionale trein tussen Olsztyn en Elk die ook in o.a. Ketrzyn stopt. Ketrzyn ligt op circa 30 minuten met de trein van Gizycko, een belangrijke plaats in het hart van het merengebied. Het treinstation van Ketrzyn ligt circa 15 minuten lopen vanaf het centrum. Lees meer over reizen met de trein in Polen. Er rijden nauwelijks tot geen bussen in Ketzryn, maar in principe heb je dat ook niet nodig binnen de stad.

Het openbaar vervoer in de regio is niet optimaal. Een bezoek aan de Wolfschanze doe je dan ook bij voorkeur per taxi of per fiets als het goed weer is. Bussen naar Swieta Lipka vind je naast het treinstation. Er rijden twee maatschappijen naar Swietka Lipka: Arriva en M. Maziec. M. Maziec is een mini-bus en stopt langs de weg van het station en niet bij het busstation. De mini-bus rijdt ook door naar Reszel. De bussen rijden onregelmatig en tot circa 19:00 's avonds. Lees voor meer informatie reizen met de bus in Polen

Lees meer over andere bezienswaardigheden in de omgeving van Ketrzyn op de website van de regionale toeristeninformatie Warmia-Mazurië. Op de website van het Pools Verkeersbureau vind je niet alleen meer informatie over bezienswaardigheden in de regio maar ook praktische informatie zoals accommodatie.