Lisan Kerstens Geschreven door menasil. Foto door: menasil

Czestochowa is een industriestad in het zuiden van Polen en is een belangrijk bedevaartsoort. Het wordt in een adem genoemd met plaatsen als Lourdes en Fatima. In deze stad staat namelijk op de heuvel Jasna Góra het gelijknamige Paulinenklooster, waar zich een icoon van de maagd Maria bevindt oftewel De Zwarte Madonna. Dit icoon zorgt ervoor dat jaarlijks miljoenen pelgrims en toeristen naar het klooster komen om haar in levende lijve te zien. Voor velen is zij de koningin van Polen en dat maakt dit icoon een van de meest vereerde onder Katholieke gelovigen. Een bezoek aan dit klooster is dan ook zeer de moeite waard.


De Zwarte Madonna

Het klooster is gebouwd op Jasna Góra, een heuvel in het westen van Czestochowa. Jasna Góra betekent letterlijk heuvel van het licht. Op deze heuvel werd in 1382 door de hertog Wladyslaw van Opole een klooster gesticht voor de aanhangers van Paulus de Eremiet, een kluizenaar uit de 3e eeuw. Monniken die deze leer aanhangen, leven in afzondering buiten de bewoonde wereld en zijn de grondleggers van het kloosterleven. Enkele jaren na de oprichting van het klooster, omstreeks 1384, zou het icoon van de Zwarte Madonna haar intrede in het klooster hebben gedaan. Een icoon waarbij de heilige Maria en de baby Jezus in zwarte gelaatstrekken zijn afgebeeld. Vermoedelijk omdat het icoon is gemaakt in het Ottomaanse Rijk, waar het gebruikelijk was Maria in deze kleur af te beelden.

Al snel is geprobeerd de Zwarte Madonna te ontvreemden uit het klooster. Halverwege de 15e eeuw werd het icoon ontvreemd door de Hussieten. Er gaan verschillende verhalen rondom deze gebeurtenissen rond. Zo zou het icoon steeds zwaarder zijn geworden en zijn gaan bloeden. Uiteindelijk is het icoon teruggekeerd naar Czestochowa. Aan deze tocht zou de Zwarte Madonna een litteken hebben overgehouden op haar linkerwang.

Het icoon heeft in de Poolse geschiedenis een belangrijke plaats gekregen en er wordt zelfs geloofd dat het icoon Polen heeft behoed voor fatale gebeurtenissen in de geschiedenis en een rol heeft gespeeld in de onafhankelijkheidsstrijd. Tijdens een aanval in de 17e eeuw van het Zweedse leger, hield het klooster stand en dat terwijl het leger uit Zweden vele malen groter was dan het kleine leger van Czestochowa. Deze gebeurtenis versterkte het Poolse verzet en zorgde uiteindelijk voor een einde aan de Zweedse bezetting. Vlak hierna roemde Koning Jan II Kazimierz Waza het icoon en kroonde hij de Zwarte Madonna  tot beschermster en Koningin van Polen. Een Koningin kan niet zonder kroon en prachtige jurken en sindsdien krijgt het icoon regelmatig een andere ´jurk´ aangetrokken. Dit is in feite een masker dat over het icoon heen wordt gehangen.

Heden ten dage trekt de Zwarte Madonna veel gelovigen die in haar beschermkracht geloven. Middelbare scholieren komen vaak vlak voor hun eindexamen naar Jasna Góra om te bidden voor een goede afloop. Een belangrijk figuur is Lech Walesa, de eerste president na het communisme, die tijdens zijn opstand de Zwarte Madonna om bijstand vroeg. Als dank heeft Lech Walesa later zijn oorkonde van de Nobelprijs aan het klooster geschonken. In het klooster is een kamer waarin allerlei geschenken aan het klooster en de Zwarte Madonna te bekijken zijn.

Een bezoek aan het klooster

Voor een bezoek aan het klooster is het belangrijk te weten wanneer de beste tijd is. Gedurende het hele jaar zijn er diverse groepen die het klooster bezoeken om steun te vragen aan de Zwarte Madonna. In april komen er veel studenten, gedurende de zomer veel pelgrims tijdens een bedevaartstocht te voet. Er is ook een aantal belangrijke dagen waarop het klooster niet goed toegankelijk is voor bezoekers. Op 15 augustus is de dag van de Heilige Maria (Maria-Tenhemelopneming) en trekken miljoenen gelovigen naar het klooster om de viering mee te maken. Zorg dat je discreet gekleed bent en respect toont. Korte rokken of broeken en blote schouders zijn uit den boze.

Het klooster is toegankelijk van 5:30 tot 21:30 uur. De Zwarte Madonna hangt in de Chapel of Our Lady. Op doordeweekse dagen begint om 11:00 een speciale mis, waarbij om 12:00 uur precies de Zwarte Madonna toe bedekt wordt. Het icoon wordt vervolgens met een nieuwe dienst om 13:30 uur weer onthuld. Gedurende deze 1,5 uur is de kapel gesloten voor publiek. In de weekenden worden afwijkende tijden gehanteerd: 13:00 uur voor het bedekken van het icoon en 14:00 uur voor het onthullen van het icoon. Wil je de Zwarte Madonna zien, zorg er dan voor dat je buiten deze tijden om in de kapel bent. Gedurende de mis is het erg druk in de kapel.

In een museum kun je overdag de geschenken die zijn geofferd aan de Zwarte Madonna zien. Het is slechts een klein deel van het totale aantal offers dat is ontvangen. Ook is het mogelijk om in het toeristenseizoen (april t/m september) de Bell Tower te beklimmen. Dit is een pittige klim door smalle gangetjes maar de moeite waard. Vanaf 106 meter heb je prachtig uitzicht over het kloostergebied. Verder is het mogelijk rondom het klooster te wandelen. Je hebt dan ook uitzicht  op de grote weg Al Najswietszej Marii Panny, die je vanaf het station in 25 minuten wandelen naar het klooster brengt.



Dagtrip op eigen gelegenheid of georganiseerd?

Czestochowa ligt 115 kilometer vanaf Kraków. Dit betekent dat het mogelijk is als dagtrip maar dat het flink wat reistijd kost om in Czestochowa te geraken. Het is mogelijk om per trein of per bus vanaf Kraków naar Czestochowa te reizen. De rechtstreekse treinen naar Czestochowa zijn op één hand te tellen. Er vertrekken  2 tot 3 treinen per dag maar slechts één trein geeft je de mogelijkheid om ook nog dezelfde dag terug te kunnen. De laatste rechtstreekse trein vertrekt vaak al tegen 16:00 uur. Uitstapstations zijn Stradom (30 minuten lopen) of Osobowa (25 minuten lopen). De treinreis duurt zo'n 2,5 uur. Met de bus duurt de reis bijna 3 uur en ook gaan er niet veel bussen tussen Kraków en Czestochowa. Het busstation bevindt zich bij het treinstation Osobowa. Al met al is het op eigen gelegenheid naar Czestochowa gaan vanuit Kraków een behoorlijke opgave. Een huurauto is de beste manier.

Een andere optie is vanaf Kraków een georganiseerde tour te boeken. Een georganiseerde tour heeft als voordeel dat je een Engelstalige gids hebt waardoor je de historie en de betekenis van het klooster beter begrijpt. In het klooster zelf is alles voornamelijk in het Pools aangegeven. Er gaan diverse georganiseerde tours vanuit Kraków naar Czestochowa. De ervaring leert dat deze tours vaak uit een kleine groep personen bestaat en de kans groot is dat je een privétour voor jouw reisgezelschap krijgt. Om die redenen hebben enkele aanbieders besloten om de prijs te verlagen naarmate meer mensen de tour boeken. Er zijn echter ook aanbieders in Kraków die een vast tarief per persoon hanteren en indien je met 2 personen bent, zijn deze aanbieders in verhouding goedkoper. Gemiddeld genomen ben je 6 tot 7 uur bezig met een georganiseerde tour inclusief reistijd.

Katowice ligt op 75 km afstand van Czestochowa en is dan ook een betere uitvalsbasis om Czestochowa te bezoeken. Vanaf Katowice gaat er gemiddeld genomen elk uur een trein van de maatschappij Koleje Slaskie. Deze doet er 1,5 tot 2 uur over afhankelijk van welke trein je hebt. Ook kun je nog in de avond terug naar Katowice met de trein.

Tenslotte is er altijd de mogelijkheid om een overnachting te boeken in Czestochowa. Je vindt er onder meer het Ibis Hotel en het Mecure Hotel.