Anne Geschreven door Anne. Foto door: Tikva

Marokko is niet bijzonder goedkoop maar wie een beetje oplet kan met zo’n 30-40 euro per dag een heel eind komen. 

Geld

De munteenheid van Marokko is de Dirham, onderverdeeld in 100 centimes.  1 Dirham is zo'n 9 eurocent. Je mag maximaal 1000 Dirham uitvoeren, het geld moet in Marokko blijven. Houd hier dus rekening mee met pinnen!

Pinnen

Pinnen kan bijna overal. In echt kleine plaatsen waar normaal geen toerist komt kan het echter lastig zijn, zorg dus altijd voor genoeg geld op zak. Zelfs aan het Djemaa El Fna plein in Marrakech komt het geregeld voor dat pinautomaten leeg zijn. Wacht dus niet tot het laatste moment met pinnen.  Het komt ook voor dat je pasje (tijdelijk) niet werkt. Neem bij voorkeur van 2 verschillende banken een pasje mee. Wij hebben 2 keer om die reden ons andere pasje moeten gebruiken. Oa bij aankomst op de luchthaven.

Bij benzinepompen kan je niet pinnen. Hou daar rekening mee en kom met voldoende cash. In grote hotels en bij grote benzinepompen wordt een creditcard geaccepteerd, vertrouw hier echt niet teveel op en zorg dat je altijd contanten bij je hebt.

Fooien

Het is in Marokko gebruikelijk om een fooi te geven. Met name in restaurants, cafés, bij kruiers, chauffeurs, gidsen en dergelijke. Er zijn geen vaste regels maar hier is een indicatie. Wanneer iemand je helpt met je bagage ongeveer 5 dirham in een hotel en 20 dirham op de luchthaven voor de mannetjes met een trolley. In een hotel ongeveer 5-10 dirham per dag voor schoonmaakdiensten. In restaurants ongeveer 10% van de rekening en in cafes 1 dirham per drankje. Maak je gebruik van openbare toiletten geef dan ongeveer 1 dirham. Gidsen ongeveer 100-150 dirham. Afhankelijk van de grote van de groep en of het een halve of volle dag was. Kameelmannen ongeveer 20-30 dirham per persoon. 

Met name in Zuid-Marokko zijn de mensen zo arm, dat pennen, schriften en kleding als gift zeer op prijs gesteld worden. Pas erg op hoe je dat verdeeld. Werk geen bedelen in de hand maar laat eventuele kleding die je niet meer wilt dragen achter op je hotel kamer. Vraag of iemand je kan begeleiden naar een schooltje en geef pennen en schriften aan de docent.

Bedelen

Er zijn erg veel mensen die je om geld vragen. Ze vinden soms al dat je moet betalen alleen maar omdat ze gewezen hebben naar de straat waar je toch al in liep. Weiger te betalen voor diensten die je niet hebt gewild. Zeg direct dat je geen gids wilt als iemand je aanspreekt. Naast de kinderen en mannen die voor gids willen spelen zijn er ook nog echte bedelaars. Er zijn echt heel veel blinde mensen in Marokko. Ook zie je veel vrouwen met kinderen op straat zitten. Je mag er van uit gaan dat die vrouwen geen man (meer) hebben. Deze mensen hebben het erg zwaar. Je kunt overwegen om je kleine muntgeld los in je zak te steken en daar af en toe iets van weg te geven. Trek nooit je portemonnee uit je zak om daar in te gaan zoeken voor de neus van iemand. Men hoopt dan dat er een fortuin uit te voorschijn komt. Kinderen die bedelen negeer je het beste. Wanneer zij hierin succesvol zijn is de kans op een andere toekomst klein. Geef zeker geen snoep in een land waar de tandarts voor velen te duur is. Je geeft ze alleen maar een kans op jarenlang kiespijn. Wanneer je absoluut iets wilt geven denk dan eens aan een pen, liniaal, potlood of gummetje.

In de toeristische gebieden zijn veel "faux guides", onofficiële gidsen, aan het werk. Wanneer iemand aanbiedt zijn Engels te willen oefenen of "toch die kant op moet" kun je er van uit gaan dat je aan het eind van de wandeling een kleine fooi moet betalen. Bepaal voor jezelf wat je er voor over hebt, je "gids" zal het toch bijna altijd te weinig vinden.

Onderhandelen

Afdingen is deel van de Marokkaanse cultuur. Doe je dit niet, dan neemt een Marokkaan je niet serieus en zal weinig respect voor je hebben. Dat geldt voor winkelprijzen, taxi's etc. Vooral voor de aankoop van kostbare souvenirs zul je de tijd moeten nemen. Meestal moet je uitgaan van een reële prijs die een derde tot de helft is van wat de verkoper zegt. Dat geldt overigens niet voor goud, zilver en edelstenen, omdat de marges daarop veel kleiner zijn. Soms vragen handelaren een bizar hoog bedrag. In dat geval kun je beter niet gaan onderhandelen maar gewoon weglopen. Vaak wordt de prijs dan teruggeschroefd tot een fractie van wat de verkoper eerst vroeg. Een jellabadie volgens de verkoper 600 dirham kostte, kostte toen we wegliepen ineens nog maar 100 dirham! Dan weet je dat je 'm voor 60 of 70 dirham dus ook mee kunt krijgen. Ook als je meerdere dingen tegelijk koopt kun je flinke korting bedingen. Weer een voorbeeldje. We wilden een berberjurk kopen die in eerste instantie 460 dirham kostte. Echter, toen we ook nog een hoofdsjaal en nog een vrouwenmodel berberjurk wilden hebben kostte het hele setje slechts 300 dirham! De druk om te kopen kan soms genadeloos hoog worden opgevoerd, maar bedenk dat de handelaars tot de betere toneelspelers van Marokko behoren! Je krijgt ongetwijfeld te horen dat hij vandaag nog niks verkocht heeft, dat hij het nodig heeft voor zijn familie etc. Soms zal dit best waar zijn, maar bedenk toch eerst voor jezelf hoeveel het ding in kwestie je waard is en betaal dan ook niet meer. Doe je dit niet dan is de kans groot dat je uiteindelijk meer betaald dan je eigenlijk gewild had. En bedenk vooral eerst of je het echt wilt hebben. Ga je eenmaal de onderhandelingen in en gaat de verkoper akkoord met je prijs, dan is de ongeschreven regel dat je het ook moet kopen. Een tajine voor drie personen kost je ongeveer €3,- of tussen de 30 en 40 dirham. Voor accommodatie ben je ongeveer 100 a 130 dirham per nacht kwijt, het gaat hier dan om 1 persoonskamers met de douch en wc op de hal. Eten bij lokale tentjes kost rond de 40 dirham en ontbijt is bij veel plekken te krijgen voor rond de 20 dirham. Water kost in Casablanca en Fes rond de 5 a 6  dirham en in Marrakech 10 dirham.

Marokko is niet bijzonder goedkoop maar wie een beetje oplet kan met zo’n 30-40 euro per dag een heel eind komen. Je slaapt dan in goedkopere hotelletjes en eet vaak bij lokale eettentjes. Wil je in luxe accommodaties verblijven en in mooie restaurants eten dan zit je al snel op 80-100 euro per persoon per dag.  

Wat wij in kwijt waren in drie weken tijd voor twee personen:

Vliegtickets:           Ongeveer 130 euro 
Autohuur:              410 euro (Kia Picanto via FirsCar met Super CDW verzekering voor 11 dagen)
Benzine:                150 euro (2200 km in de Kia Picanto met 1.1 motor, zuinig autootje dus!)
Souvenirs:              75 euro
Kamelenexcursie:  80 euro (inclusief diner en slapen in sahara, ontbijt, douche en bagageopslag)
Privégids Todra Gorge: 25 euro (inclusief fooi, voor 4,5 uur trekking)

Kleding wassen:     30 euro (twee keer voor twee personen laten wassen)
Overnachtingen:   470 euro (gemiddeld dus 25 euro per nacht per kamer, bijna altijd met badkamer en tweepersoonskamer)

Vervoer:                120 euro (trein Marrakech-Meknes-Fes-Rabat-Marrakech, grand taxi Volubilis en Moulay Idriss, twee keer taxi vliegveld, overige taxiritjes)
Entreegelden:         15 euro
Overigen:                350 euro (eten en drinken voor twee personen, fooien, internet, etc.)
Totaal:                     2170 euro

Daggemiddelde totaal:          50 euro (per persoon, dit is dus inclusief vliegticket en autohuur)

Daggemiddelde ter plaatse:   30 euro (per persoon, zonder vliegticket en autohuur) 

Natuurlijk is dit een indicatie, maar het geeft ongeveer weer wat je kwijt zult zijn. Wij hebben indien mogelijk overnacht in hotels met eigen badkamer, echter, je kunt hierop vaak bezuinigen. Verder hebben we redelijk low budget gegeten, bij lokale tentjes in plaats van toeristenrestaurants. Ook kun je besparen door geen eigen auto te huren maar met openbaar vervoer te reizen.