LiekeD Geschreven door LiekeD. Foto door: Erik

Madagaskar, dat officieel Republiek Madagaskar heet en ook Malagasi wordt genoemd, is een eilandstaat ten zuidoosten van het Afrikaanse vasteland. Het is het op drie na grootste eiland ter wereld en ligt voor de kust van Mozambique, aan de Straat van Mozambique en de Indische Oceaan.

Landschappen

Madagaskar meet van noord naar zuid ongeveer 1580 km en is zo’n 580 km breed. Het hoogste punt van het land is de berg Maromokotro (2876 meter) in het Tsaratananamassief in de Noordelijke Hooglanden. De Manambolo is de belangrijkste rivier. Geografisch kan het eiland in vier gebieden worden verdeeld:

  • Midden: het Centrale Hoogland met hoogtes tussen 800 en 1500 meter, waar het landschap bestaat uit hoogvlaktes, steppes en rode rotsformaties (waaraan Madagaskar zijn bijnaam ‘het rode eiland’ dankt).
  • Oosten: steile, beboste kusten, struikgewassen en moerassen die overgaan in lagunes die uitmonden in de 50 km brede kuststrook.
  • Westen: kalkplateaus en grote vlaktes met zand- en steenafzettingen door water en wind.
  • Zuiden: het minst vruchtbare deel van het eiland met grote droge vlaktes.

Geschiedenis

Waarschijnlijk werd Madagaskar al rond het begin van onze jaartelling bewoond door mensen die zich hier vanuit Maleisië, Indonesië en oostelijke Afrika vestigden. Rond 1500 arriveerden de eerste Europeanen op het Madagaskar, waarna Portugezen, Engelsen en Nederlanders vergeefse pogingen deden zich hier te settelen. Overigens was het eiland al lang daarvoor door Arabische cartografen en ook Marco Polo in kaart gebracht.

In 1817 richtte de Merina-stam in het Centrale Hoogland het Koninkrijk Madagaskar op. In de loop van tientallen jaren werden grote delen van het eiland hier onderdeel van. Vanaf 1882 deden de Fransen zich gelden: het Koninkrijk Madagaskar werd eerst een Frans protectoraat en later, in 1897, een Franse kolonie. In 1947 kwamen de bewoners in verzet, maar de Malagassische Opstand werd door de Fransen bloedig neergeslagen.

In 1958 werd onder de Malagassiërs een referendum gehouden, wat ertoe leidde dat het eiland een autonome republiek binnen de Franse overzeese gebiedsdelen werd. Kort daarna, in 1960, verkreeg Madagaskar alsnog zijn onafhankelijkheid, hoewel de Fransen er een militaire basis en macht over de handel hielden. Na jaren van economische tegenspoed en interne machtsstrijd werd het land in 1991 een (parlementaire) democratie. Tussen 1993 en 2002 waren er opnieuw onlusten op Madagaskar. Sinds 2014 is Hery Rajaonarimampianina staatshoofd van het land en is de politieke situatie tamelijk stabiel.

Bevolking

De bewoners van Madagaskar worden Malagassiërs genoemd. De bevolking is geografisch gezien te verdelen in twee groepen: de kustbewoners en de hooglanders op het centrale plateau, die elk bestaan uit verschillende etnische groepen en stammen, die vrijwel allemaal een mengeling van Indonesische/Maleisische en Afrikaanse wortels hebben. Daarnaast zijn er (vooral in het noorden) ook Arabische invloeden.

Talen

Door het Franse verleden speelt het Frans een grote rol in de sociale bovenlaag en buitenlandse betrekkingen. Daarbuiten spreken de bewoners verschillende dialecten van het Malagasi, dat duidelijk verwant is aan de Maleisische, Polynesische en Austronesische talen en waarin veel elementen van de Bantoe-talen te vinden zijn. Daarnaast worden door een minderheid ook het Comorees en de Madagaskar-Gebarentaal gebruikt. Frans wordt overigens vooral gesproken aan de kust, waar men zich verzet tegen de dominante Merina-cultuur.

Religie

De grootste religieuze stroming (52%) bestaat uit inheemse geloven waarbinnen voorouder- en dodenverering een belangrijke rol spelen. 41% van de bevolking belijdt het christendom (waarbij vaak ook voorouders worden vereerd, hoewel de vroegere missionarissen dit fel bestreden) en 7% hangt de islam aan. In Madagaskar gelden veel ‘fady’, regels vanuit het bijgeloof, die per regio sterk kunnen verschillen. Zo is het bijvoorbeeld verboden graven te fotograferen. Doet je dit toch, dan kan dat in sommige gebieden tot ernstige problemen leiden. Tot slot beoefenen veel Chinese Malagassiërs de Chinese volksreligie, waarvan een Guandi-tempel in de hoofdstad Antananarivo onder andere getuigt.