Erik van Erp Geschreven door Erik van Erp. Foto door: Erik

Helemaal in het noorden ligt het meest afgelegen, bewoonde eiland van Ierland: Tory Island. Het eiland, dat 12 kilometer uit de kust ligt, biedt al generaties lang een thuis aan een kleine groep mensen. Op het eiland van vier kilometer lang en een kilometer breed is leven ongeveer 150 mensen in twee verschillende “dorpjes” waar de tijd lange tijd lijkt te hebben stil gedaan: An Baile Thiar en An Baile Thoir. Voor eilandbewoners is er zelfs een school aanwezig waar zeven leerlingen les krijgen.

Het eiland is gemakkelijk in een dag tijd te verkennen, maar wil je langer blijven dan is er een Bed & Breakfast (€30,- per nacht per persoon) en een Hostel (€25,- per nacht per persoon) op het eiland. Wanneer er veel toeristen komen wordt zelfs plek gemaakt bij de mensen thuis om te verblijven. Ook is er sinds kort een hotel waar men kan overnachten.

De activiteiten voor toeristen ontwikkelen zich langzaam maar zeker. Zo zijn er wandeltochten onder begeleiding van een gids. Mocht je liever alleen gaan dan kun je het gemarkeerde wandelpad Bealach na Gaeltachta volgen dat op het eiland ligt. De wandelroute (met of zonder gids) begeleidt je langs de zeer mooie kliffen, de vuurtoren, The Bell Tower, het Tau Kruis, de kerk en het Community Center voor een Guiness en een gezellig gesprek met de locals. Houd je ogen ook open voor zeehonden en natuurlijk de papegaaiduiker. Een gids kan je meer vertellen over de achtergrond van het eiland en weet mogelijk ook de beste plekken om dieren te spotten.

Het eiland is populair bij vogelspotters. Tory Island heeft namelijk de grootste papegaaiduikerkolonie van Donegal. Verder zitten er alken, zeekoeten, meeuwen,  stormvogels, aalscholvers, kwartels en stormvogels. Niet voor niets is het eiland een beschermd gebied voor vogels om te broeden. Ook bij kunstliefhebbers is het eiland geliefd. Sinds de jaren 50 is het eiland de thuisbasis voor een groepje kunstenaars met hun eigen (voor het eiland herkenbare) stijl.

Voor iedereen is het interessant om het eiland te verkennen, de mooie kliffen te bekijken en te zien hoe de mensen hier nog in alle rust leven. Wil je meer informatie dan kun je op de website www.oileanthorai.com kijken.

Als toerist zal je Tory Island met de veerboot vanuit Bunbeg bezoeken. Het is aan te raden om vooraf even een plekje op de boot te reserveren (tel: 074-9531320/9531340/9135061). Verwelkomd door een echte koning (Patsy) kun je vervolgens het eiland bezichtigen. 

Geschiedenis

Een oude traditie wordt op Tory Island nog altijd voortgezet als enige eiland in Ierland. De mensen kiezen namelijk een koning; ongekroond, dat dan weer wel. De huidige 84 jarige Koning, Patsy Dan Mac Ruaidhrí, is in 1993 gekozen door de eilandbewoners en speelt een actieve rol in het promoten van het eiland onder toeristen.

De koningstitel van Patsy, zoals hij op het eiland genoemd wordt, is vooral een eervolle titel. Dit was vroeger wel anders! Toen werd de koning erbij geroepen om ruzies te sussen en om belangrijke beslissingen te nemen. De koningen van Tory erfden de koningstitel niet, maar werden na het overlijden van de oude koning gekozen om hun talenten, karakter of taalkundige vaardigheden.  Zijn taak was om er voor te zorgen dat lokale gebruiken werden nageleefd, ruzies werden gesust en het land op het eiland eerlijk werd verdeeld.

Zo werd er, onder leiding van de koning, voor gezorgd dat de landbouwgrond geroteerd werd, de turfreserves op pijl bleven en de weiderechten werden nageleefd. Lange tijd is Tory Island afhankelijk geweest van de landbouw en daarom was het belangrijk om het land zo optimaal mogelijk te gebruiken en dit in zo goed mogelijke banen te begeleiden. De eilandbewoners waren verder vrijwel volledig op zichzelf aangewezen.

In de 19de eeuw bezochten de eilandbewoners zelden het vaste land en waren volledig zelfvoorzienend. Het voedsel, verbouwd op het eiland, werd aangevuld met vissen en schelpdieren uit de zee. Schapen werden gehouden om van de wol kleding te maken, koeien voor de melk en kippen en eenden zorgden voor de eieren.

Uiteindelijk kon het kleine stukje land het toenemende aantal bewoners niet aan en niet voldoende voedsel leveren, waardoor mensen in armoede kwamen te leven. Net als in de rest van Ierland trokken de mensen van het eiland weg naar Amerika of Schotland voor seizoenswerk. Sommige eilandbewoners kwamen iedere zomer terug voor de visserij, maar anderen keerden nooit meer terug. Hierdoor daalde het aantal inwoners tot 119 in 1991.

Door de verdere afname van de landbouw en de visserij werd Tory Island sterk afhankelijk van het vasteland. Het voedsel dat voorheen zelf verbouwd werd moet nu geïmporteerd worden. De laatste decennia zijn diverse initiatieven gestart om het eiland beter bewoonbaar te maken. Zo komt het water tegenwoordig niet meer uit putten maar uit de kraan, is er een generator gekomen voor elektriciteit, is er een kunstopleiding opgestart en is er een B&B geopend om toeristen accommodatie te bieden. Sinds 1995 is er dagelijks een veerbootverbinding met het vasteland en een helikopter service, zodat bewoners ook in de winter en bij slecht weer van en naar het eiland kunnen reizen. Voor de rest is het duidelijk te zien dat op vele punten de tijd heeft stil gestaan. Dat maakt het eiland direct bijzonder om te bezoeken.