Edith Huntink Geschreven door EdithH. Foto door: Erik

Viñales ligt in het westen van Cuba en is wereldberoemd als de regio waar de beste Cubaanse tabak groeit. Het is een plek waar het tempo van alledag een tandje langzamer verloopt en je nog traditionele boerentaferelen kunt zien als boeren die met een os het land bewerken of paardenkarren die voorbij kletteren. Samen met Havana en Trinidad behoort Viñales tot de toeristische driehoek van Cuba.

Sommige toeristen bezoeken Viñales als dagtrip vanuit Havana, maar dat is echt zonde. Het is ruim twee uur rijden van Havana naar Viñales, wat betekent dat je maar een paar uur overhoudt om de streek te verkennen. Deze dagtrips beperken zich dan ook vaak tot wat toeristische spots en keren dan terug naar Havana. Terwijl het leukste aan Viñales juist is dat je er het Cubaanse leven van alledag kunt meemaken, waar het tempo relaxt is en de lokale bevolking gerust de hele dag zittend voor hun huis in een schommelstoel doorbrengt.

Bezienswaardigheden in Viñales

Viñales is vooral beroemd vanwege zijn beeldschone natuur. De vallei van Viñales is een van de mooiste natuurlijke plekken in Cuba en wordt gekenmerkt door grijze rotsen die uit het landschap omhoog steken. Verder is het de beroemde tabaksregio dus overal zie je tabaksplantages, droogschuren en boeren die op het land werken. In de vallei van Viñales zijn verschillende interessante bezienswaardigheden te vinden.

Cueva del Indio

In de omgeving van Viñales liggen verschillende grottencomplexen. De meest bezochte is de Cueva del Indio, zo’n acht kilometer buiten het dorp. Je kunt er met de fiets of scooter heen, natuurlijk met de auto, en de hop-on-hop-off bus stopt er ook. De entree voor de grot is 5CUC per persoon. Binnen is een verlicht pad dat langs stalagmieten en stalactieten slingert. Na enkele honderden meters kunnen je diep in de grot in een bootje stappen, dat je nog eens 255 meter lang door de grot vaart. Onderweg word je gewezen op rotsformaties waar je met fantasie een krokodil, fles champagne of gedroogde tabaksbladeren in kunt zien. Daar waar de boot de grot weer uit komt, vind je verschillende kraampjes met souvenirs en je kunt er ook wat drinken.

Palenque de los Cimarrones

Tussen het dorp Viñales en de Cueva del Indio in, passeer je de grot Palenque de los Cimarrones. Ook hier kun je in en een korte wandeling maken, maar deze is minder indrukwekkend dan de Cueva del Indio. Waar Palenque voornamelijk bekend om staat, is de bar die zich bij de ingang van de grot bevindt. Op zaterdagavond wordt hier een grote disco gehouden, waarbij de gekleurde discolampen de vormen van de grot verlichten. Entree kost 2 CUC voor de disco. Alle jongeren van Viñales lijken op deze disco af te komen en de salsabeats en vooral reggaetonmuziek gaat tot in de vroege uurtjes door. Er zijn taxi’s die je ’s nachts van Palenque weer terug naar het dorp kunnen brengen.

Mural de la Prehistoria

De Mural de la Prehistoria ligt zo’n drie kilometer buiten het dorp, op de weg richting Cayo Jutías. Het is een gigantische muurschildering die is gemaakt op de zijde van een natuurlijke rots. Eerlijk is eerlijk: de schildering zelf is verre van mooi. Hij is gemaakt met felle kleuren verf en is zeker niet afkomstig uit de prehistorie; hij is gemaakt in 1961 en er worden scènes afgebeeld uit de prehistorie zoals een aantal dinosauriërs en fossielen. De route naar de Mural de la Prehistoria is echter wel prachtig, tussen mogotes (karstrotsen) en langs authentieke houten boerenhuisjes. Entree tot de Mural de la Prehistoria kost 3 CUC per persoon en daar zit een (fris)drankje bij in.

Uitkijkpunt Los Jazmines

Hotel Los Jazmines ligt aan de rand van de vallei van Viñales, zo’n twee kilometer voor het dorp als je vanuit Pinar del Rio komt aanrijden. Het is één van de drie staatshotels in Viñales. Als je niet in het hotel slaapt is het zeker de moeite om er een kijkje te gaan nemen, want naast het hotel vind je een uitkijkpunt met een fenomenaal uitzicht over de vallei. Je zit een uitgestrekt panorama van karstbergen, rode aarde, tabaksvelden en droogschuren gemaakt van palmbladeren. Bij het uitzichtpunt vind je een bar waar je fris, bier en cocktails kunt bestellen, er speelt vaak een muziekbandje en er loopt vaak een stier rond waarmee je op de foto kunt… maar dat laatste is nogal droevig, dus doe maar niet.

Tabaksschuur Casa del Veguero

 

Een keer per jaar wordt tabak geplant en geoogst. Het duurt ongeveer drie maanden voordat de planten volgroeid zijn en geoogst kunnen worden, en daarna moeten de bladeren nog zo’n drie tot vier maanden drogen. De tabak wordt tussen november en januari geplant, en vervolgens tussen februari en april geoogst. Daarna hangen de bladeren tot in de zomermaanden te drogen. Afhankelijk van het moment van je reis naar Cuba kun je dus bijna altijd wel een deel van het tabaksproces meemaken.

De tabaksschuur die het dichtst bij het dorp ligt, is de Casa del Veguero aan de westkant van Viñales, bij de afslag van de weg naar de Mural de la Prehistoria. Hier kun je zien hoe de tabaksplanten groeien, geoogst worden en de bladeren te drogen worden gehangen. Entree tot de Casa del Veguero is gratis, maar een fooi voor de uitleg over het proces wordt gewaardeerd. Je kunt er een glaasje oersterke Cubaanse koffie (met scheut rum) proberen en ook bundels sigaren kopen.

Paardrijden door de vallei van Viñales

Een bezoek aan de Casa Casa del Veguero is nogal toeristisch, want hier rollen geregeld grote touringcars binnen met toeristen die op een dagtrip vanuit Havana komen. Wil je een wat authentiekere beleving van het Cubaanse platteland en het tabaksproces, kies dan voor een paardrijdexcursie. Verschillende boerderijen aan de rand van het dorp hebben meerdere paarden en gecertificeerde gidsen in dienst, waarmee je enkele uren het platteland kunt verkennen. Gemiddeld kosten de tours 5 CUC per uur en duren ze zo’n vier uur, waarvan vaak twee tot drie uur te paard en de rest van de tijd kun je even stoppen, wat drinken of foto’s maken. Ook wordt er meestal het huis van een tabaksboer bezocht waar je uitleg krijgt over het tabaksproces kunt krijgen en sigaren vers van het land kunt kopen. Langs de routes staan ook kleine kioskjes waar je een ‘coco loco’, mojito of Cuba libre kunt kopen.

Bezoek aan een finca

In de vallei van Viñales vind je veel boerderijen, ook wel finca’s genoemd. Sommige zijn lastig te vinden, maar ze vinden het bijna altijd leuk als er toeristen langs komen. Je krijgt dan uitleg over de verschillende soorten groenten en fruit die er worden verbouwd, vaak is er ook een tabakschuur en kun je er sigaren kopen. Een leuke finca om te bezoeken is die van Rene Rivera, op de route richting de Mural de la Prehistoria aan de rechterkant van de weg. Bij de finca start ook een route waarmee je een mogote kunt beklimmen (wel alleen voor waaghalzen, want je moet een steil stuk passeren) die je een geweldig uitzicht over de vallei geeft. Een bezoek aan de finca is gratis, maar een fooi wordt altijd gewaardeerd.

Fiets of scooter huren

Wil je er graag zelf zonder gids op uittrekken, dan kun je een fiets of scooter huren. Zowel de routes naar Palenque de los Cimarrones en Cueva del Indio, alswel die naar de Mural de la Prehistorial kun je perfect zelf per fiets ondernemen. Een dag fietshuur kost gemiddeld 10-12 CUC en kun je regelen via je casa particular of bij een mannetje op het centrale dorpsplein bij de kerk.

Met een scooter is je bereik een stuk groter en kun je zelfs richting de grotten van Santo Tomas of het strand van Cayo Jutías rijden. De bewegwijzering is niet altijd even duidelijk, maar je kunt het onderweg aan iedereen vragen en ze helpen je graag op weg.

Anno mei 2016 zijn er zelfs quadbikes te huur bij Don Tomas.

Sigarenfabriek Fabrica de Tabacos Francisco Donatién in Pinar del Río

Je zou denken dat er wel een sigarenfabriek in Viñales staat, aangezien er zoveel tabak verbouwd en gedroogd wordt. Niets is echter minder waar. Wil je een echte werkende sigarenfabriek zien, dan moet je naar de 30 kilometer verderop gelegen stad Pinar del Río. Hier vind je de Fábrica de Tabacos Francisco Donatién. Elke tabaksroller is gespecialiseerd in een bepaald soort sigaar, met specifieke lengte en dikte. Per dag moet een bepaald aantal sigaren per persoon gerold worden tijdens de arbeidsuren; wordt dat quotum gehaald dan mogen er enkele extra sigaren gerold worden voor eigen gebruik of om te verkopen. Entree kost 5 CUC en vervolgens word je binnen kort rondgeleid. Er mogen binnen in de fabriek geen foto’s gemaakt worden.

Grottencomplex Santo Tomas

De grotten van Santo Tomas liggen in de nabijheid van Viñales en vormen een van de grootste grottenstelsels van het hele Caribische gebied. Bij de kantoortjes van Infotur en Cubanacan in Viñales kun je een tour boeken naar deze grotten. Je krijgt een hoofdlamp op en kunt samen met een gids de grotten verkennen. Binnen in de grot vind je ruim 25 kilometer aan paden en zelfs een ondergrondse rivier. Je kunt bij de Infotur of Cubanacan een georganiseerde tour met gids boeken, de excursie kost 18 CUC per persoon inclusief transport en entree.

Strand van Cayo Jutías

Het strand dat het dichtst bij Viñales ligt, is Cayo Jutías op 60 kilometer ten noorden van het dorp. Je kunt er heen per eigen huurauto, scooter of met een georganiseerde tour van Infotur of Cubanacan. Bij deze laatste is een lunch vaak inbegrepen. Cayo Jutías bestaat uit een prachtig spierwit zandstrand met helderblauw warm water, een strand zoals je het kent uit de brochures. Het grote voordeel is dat er geen hotels bij Cayo Jutías zijn; de enige toeristen die je er vindt zijn dus dagtoeristen. Dat betekent dat het niet zo’n massatoerisme trekt als bijvoorbeeld de stranden van Varadero of Guardalavaca. Wel vind je bij Cayo Jutías een restaurant waar je drinken kunt krijgen en kunt lunchen, plus een kiosk waar spullen verhuurd worden zoals kajaks, waterfietsen en snorkelsets. Je kunt hier ook duiken en duikspullen huren. Het strand van Cayo Jutías is omgeven door mangroves, waar je tussendoor kunt wandelen naar het noorden en zuiden. Daar is het strand een stuk rustiger en heb je het parelwitte zand helemaal voor jezelf. Als je vanaf het restaurant van Cayo Jutías naar het uiterste zuiden loopt (tot het punt dat je denkt dat je niet verder moet, en dan nóg wat verder) kom je bij een plek waar je vaak mooie zeesterren aantreft. Een dagtour naar Cayo Jutías inclusief lunch kost 22 CUC per persoon; de bus vertrekt om 9 uur in de ochtend en keert om 5 uur terug in Viñales.

Dagtrip naar Cayo Levisa

Aan de noordkust van Cuba, tussen Havana en Viñales, ligt een mooi eiland genaamd Cayo Levisa. Het is het enige bountyeiland aan deze kust dat je als toerist kunt bezoeken. Heb je een eigen huurauto, dan kun je Cayo Levisa bezoeken tussen je verblijf in Havana en Viñales in. Maar heb je geen huurauto, dan kun je een dagtrip maken vanuit Viñales. Het is een uur rijden naar de haven van Palma Rubia en dan nog een half uur op de boot. Cayo Levisa is minstens net zo prachtig als Cayo Jutías, met zacht wit zand en heerlijk warm blauw water. Het verschil is dat er op Cayo Jutías een hotel staat met bungalows waar je kunt overnachten. Overnachtingen kosten rond de 140 euro per nacht. Wie dat geld niet heeft (of er niet voor over heeft) kan een dagtrip boeken bij het kantoor van Infotur of Cubanacan in Viñales voor 35 CUC. Deze tour vertrekt om 8 uur ’s ochtends en keert terug in Viñales om half 7, een lunch is inbegrepen. Bij Cayo Levisa kun je duiken en snorkelen.

Eten in Viñales

De tijd dat je alleen kunt eten in staatsrestaurants en keus hebt uit slechts varkensvlees, kip of vis is al lang voorbij. In de hoofdstraat van Viñales vind je tegenwoordig een uitgebreide keus aan privégerunde restaurants, oftewel paladares. Deze hebben de traditionele Cubaanse specialiteiten op de kaart staan (vaak met eten van heel goede kwaliteit) maar je vindt er ook ‘exotische’ restaurants zoals een Italiaan, tapasbar of vegetarisch restaurants.

Don Tomas

Het oudste restaurant van Viñales is Don Tomas, jarenlang het beste restaurant van het dorp maar tegenwoordig wat vergane glorie. Wie hier eet, heeft waarschijnlijk een oude reisgids te pakken, want er is veel beter eten te vinden.

Italiaans restaurant El Olivo

Een echte aanrader is restaurant El Olivo, een Cubaans gerund restaurant met een kok die vroeger in Spanje heeft gewerkt. Je vindt er lekkere spaghetti’s, lasagna, risotto en goede wijnen. Voor wie even genoeg heeft van de Cubaanse maaltijden met rijst en bonen is dit een welkome afwisseling. Gerechten kosten tussen de 5-9 CUC.

Tapasbar 3J

Een populaire recente aanwinst in het dorp is tapasbar 3J, een blok voorbij de kerk. Het is de eerste privégerunde bar van Viñales, en heeft ook een goede kaart met tapas en snacks. ’s Avonds barst de tapasbar bijna uit zijn voegen van toeristen en Cubanen die er een cocktail komen drinken. Tapas kosten tussen de 4-10 CUC.

El Balcon del Valle

Nog een aanrader is restaurant El Balcon del Valle, vlakbij Hotel Los Jazmines net voor het dorp. Dit restaurant is gebouwd op palen aan de rand van de vallei, waardoor je er tijdens de lunch en aan het einde van de middag een geweldig uitzicht hebt. Voor 8 CUC per persoon heb je een uitgebreide maaltijd met kreeft, rijst, bonen, gefrituurde bananenchips en salade.

Entertainment in Viñales

Op het centrale dorpsplein vind je cultureel centrum Polo Montañez, waar elke avond vanaf een uur of 9 een lokale zang- en dansshow wordt georganiseerd. Daarna worden de salsa- en reggaetonbeats aangezet en kun je tot ongeveer 1 uur dansen en genieten van de muziek. Het is de meest populaire uitgaansgelegenheid van Viñales en de dansvloer is altijd vol met toeristen die wat danspasjes proberen te wagen en Cubanen die graag laten zien hoe het moet.

In de hoofdstraat van Viñales vind je ook bar El Patio Decimista, waar elke avond een wat intiemer optreden wordt gegeven. De dansvloer is een stuk kleiner en het gaat hier meer om de muziek die wordt gespeeld. Ook is het volume wat lager, waardoor je beter een gesprek kunt houden met je medereisgenoten.

Ook is er de al eerder genoemde Tapasbar 3J waar elke avond de muziek aan staat en vele cocktails worden geschonken. En op zaterdag dromt de lokale jeugd samen in de openluchtdiscotheek Palenque de los Cimarrones, enkele kilometers buiten het dorp in de richting van de Cueva del Indio.

Winkelen in Viñales

Cuba is niet echt een land dat bekend staat om zijn goede winkels, voornamelijk omdat de staat voorziet in de basisbehoeften en commerciële winkels nauwelijks bestaan. In Viñales zijn een stuk of drie winkels te vinden, waar voornamelijk huishoudelijke producten worden verkocht. In de winkels zijn veel producten vaak schaars, zoals bijvoorbeeld toiletpapier of grote flessen met vijf liter water. Opvallend genoeg is er doorgaans meer keus in soorten rum dan in soorten eten. Toeristen kunnen in de winkels wat simpele dingen kopen zoals koekjes of drinken. Ook vind je in de hoofdstraat bij het dorsplein een winkel waar sigaren en goede rum wordt verkocht.

Internet in Viñales

Op het lokale dorpsplein in Viñales is een wifi-spot ingesteld. Dat betekent dat je hier met je smartphone of tablet op het internet kunt, als je een internetkraskaart van Etecsa koopt om mee in te loggen. Deze kraskaarten zijn te koop bij het kantoor van Etecsa vlakbij het dorpsplein (het kantoor is te herkennen aan de rij voor de deur…). Ook zijn de kaarten vaak te koop bij de drie staatshotels in Viñales: La Ermita, Los Jazmines en Rancho San Vicente. Let wel: de vraag naar kraskaarten is groot en ze zijn nogal eens uitverkocht.

Accommodatie in Viñales

Zoals overal in Cuba, kun je in Viñales kiezen uit drie verschillende manieren van accommodatie: in een staatshotel, in een privégerunde ‘casa particular’ (soort bed&breakfast) of op een campismo. Viñales kent drie staatshotels: Hotel La Ermita en Hotel Los Jazmines aan de rand van de vallei, net voordat je het dorp bereikt. Beiden hebben geweldig uitzicht over de vallei en een fijn (onverwarmd) zwembad. Het derde hotel is Rancho San Vicente, het dorp voorbij in de buurt van bezienswaardigheid Cueva del Indio. Kamers in de hotels kosten tussen de $70 en $100 per nacht. Op dit moment (anno mei 2016) wordt er een vierde staatshotel gebouwd, aan het centrale dorpsplein. Het zal nog even duren voordat deze af is, want de bouw vordert erg langzaam.

De tweede vorm van accommodatie vormen de casas particulares. In Viñales zijn naar grove schatting meer dan 300 casas particulares, oftewel huizen waar Cubanen een of meerdere kamers verhuren aan toeristen. De prijzen van de casas particulares liggen tussen de $20 en $40 per nacht. Ontbijt is niet inbegrepen bij de prijs, maar altijd verkrijgbaar voor zo’n $4-5 per persoon.

Als laatste kun je ook overnachten in een campismo. Dit is iets wat niet veel toeristen doen, maar het is op zich wel legaal. In Viñales vind je Campismo Dos Hermanos, vlakbij de Mural de la Prehistoria. Een campismo is bedoeld voor Cubaanse toeristen, die hier vakantie vieren in een soort van bungalowpark. Enkele huisjes kunnen gehuurd worden door toeristen en de prijs is ongeveer $15 per nacht. Hou er wel rekening mee dat de campismo zo’n vier kilometer buiten het dorp ligt.

Vervoer in Viñales

Wie rondreist door Cuba, huurt doorgaans een eigen auto of reist per openbare Viazulbus. Viñales ligt zo’n 200 kilometer ten westen van Havana. Je neemt eerst de (enige) snelweg tot Pinar del Rio en slaat dan af om de laatste 25 kilometer naar Viñales te slingeren. Tip: net na kilometerpaaltje 23 ontvouwt zich het mooiste uitzicht over de vallei van Viñales die je kan vinden.

Wie geen huurauto heeft, moet even zoeken naar manieren om zich door de omgeving te verplaatsen. Je kunt voor zo’n 10-12 CUC per dag een fiets huren, ofwel via de eigenaars van je casa particular, of anders via een mannetje op het centrale dorpsplein. Ook zijn er scooters te huur bij Casa Don Tomas in de hoofdstraat, voor 30 CUC per dag. Vergeet dan niet je rijbewijs mee te nemen.

Er gaat ook een hop-on-hop-off bus door de vallei van Viñales. Deze kost 5 CUC per dag en je kunt onbeperkt in en uit stappen bij de punten langs de route. De bus komt langs alle bezienswaardigheden: de Cueva del Indo, de Mural de la Prehistoria, Hotel Los Jazmines en het dorpsplein. De bus rijdt ongeveer zes keer tussen 9 uur ’s ochtends en 6 uur ’s avonds, maar check dit even bij de chauffeur van de bus op de dag dat je meerijdt anders strand je ergens op een plek in de vallei aan het einde van de dag.