Edith Huntink Geschreven door EdithH. Foto door: bolletjeom

Geld in Cuba is een verrassend complex onderwerp. Zo zijn er twee verschillende munteenheden in omloop, kun je er vrijwel niet pinnen (en dus moet je van te voren inschatten hoeveel geld je nodig hebt) en het land is duurder dan de meeste mensen verwachten.

Twee munteenheden: pesos en CUC

In Cuba worden twee munteenheden gebruikt: het geld voor de lokale Cubanen, oftewel ‘pesos cubanos’ of ‘moneda nacional’. En het geld voor de toeristen, officieel ‘peso convertible’ of CUC genoemd. Om het ingewikkeld te maken, noemt men de CUC ook wel eens gewoon ‘peso’, maar ook soms ‘dollar’. Dat komt omdat de waarde van 1CUC gelijk is gesteld aan 1 Amerikaanse dollar. Het woord ‘peso’ kan slaan op zowel lokaal Cubaans geld, als op toeristen-CUC; lekker ingewikkeld dus. Er zitten 25 lokale pesos cubanos in een CUC. Op zich is het aan de prijzen wel snel te zien om welke valuta het gaat, maar vraag het altijd even na als je twijfelt.

Wat koop je met welk geld?

Prijzen voor toeristen zijn vrijwel altijd in CUC (bijvoorbeeld in casas particulares of in restaurants), maar ook in winkels waar luxeproducten worden verkocht betaal je in CUC. Let wel: ook de Cubanen zelf betalen in dit soort winkels dus in CUC. Een fles shampoo wordt gezien als luxeproduct en kost al gauw 2CUC; in een land waar het gemiddelde maandloon rond de 20-25 CUC ligt, kost een fles shampoo omgerekend dus een vermogen!

Op de agrarische markt en in bodega’s (staatswinkels) zijn de prijzen in gewone pesos cubanos. Ook in staatsgerunde restaurants kun je soms afrekenen met pesos cubanos; meestal zijn er twee verschillende menukaarten met verschillende valuta.

Kun je pinnen en met creditcards betalen?

In Cuba is het niet mogelijk te pinnen met je Nederlandse bankpas. Anno 2016 zijn er een aantal pinautomaten te vinden waar je met een VISA creditcard geld kunt opnemen, onder andere op het vliegveld, in Havana, Santiago de Cuba en Trinidad. Deze pinautomaten werken echter lang niet altijd en het is dus niet slim om alleen hierop te vertrouwen. Pin sowieso alleen als de bank open is, mocht het misgaan kan je meteen naar binnen om je beklag te doen. Met een Mastercard creditcard kun je aan de balie bij een CADECA (Casa de Cambio) soms geld opnemen. Zij halen je creditcard dan door een apparaatje, jij zet je handtekening en krijgt dan CUC mee. Let wel: ook dit werkt niet altijd, want niet elke CADECA heeft dit apparaatje, soms werkt de stroom niet of kan het apparaat geen verbinding krijgen. Amerikaanse creditcards zoals American Express en Diners worden sowieso niet geaccepteerd in Cuba. 

Kun je geld wisselen in Cuba?

Voor je reis neem je dus het beste gewoon contante euro’s mee, die je ter plaatse kunt omwisselen naar CUC. Amerikaanse dollars kun je beter niet meenemen, want vanwege het handelsembargo zit hier een ‘omwisselboete’ op van 10%. Engelse ponden worden wel geaccepteerd, waar waarom zou je moeilijk doen als euro’s gewoon om te wisselen zijn. In veel gevallen worden beschadigde, beschreven en/of gescheurde eurobiljetten trouwens niet geaccepteerd bij de CADECA, dus kijk je biljetten eerst even na voor je ze meeneemt naar Cuba.

De gemakkelijkste plek om je euro’s om te wisselen is bij de CADECA (Casa de Cambio), deze zit in vrijwel elke toeristische plaats. Zorg dat je je paspoort bij je hebt, want die heb je nodig voor het wisselen. Tel bij het wisselkantoor handmatig je euro's uit als je ze overhandigt, zodat het duidelijk is hoeveel je precies geeft en tel goed na en controleer je bonnetje. Met name op de luchthaven zitten er soms individuen in het wisselkantoor die heel makkelijk een tientje laten verdwijnen. Niet altijd natuurlijk, maar het gebeurt wel af en toe. Het gekregen geld met het bonnetje moet je ook altijd weer even natellen in het zicht van de baliemedewerker, als het klopt kan je van die balie weggaan en dan komt de volgende klant pas. Het wisselen van klant word altijd door een bewaker geregeld/aangegeven. Let op de openingstijden van de CADECA’s, want vaak gaan ze tussen de middag van 12 tot 13 uur dicht en sommigen zijn ook op zondag gesloten. Zorg dat je op tijd nieuw geld wisselt, want als het kantoor net die dag dicht zit vanwege intectenverjaging of toevallig de biljetten op zijn (beiden zaken gebeuren daadwerkelijk) dan zit je zonder en dat is natuurlijk vervelend.

In sommige hotels kan je ook euro's omwisselen voor CUC, maar kijk wel even naar de koers. Vaak is deze slechter dan bij een CADECA.

Je kunt enkele CUC bij de CADECA vervolgens ook omwisselen naar pesos cubanos, oftewel de lokale valuta. Dat is handig voor als je soms wat kleine dingen op straat wilt kopen. De plekken waar je als toerist pesos cubanos kunt gebruiken tijdens je reis, zijn bijvoorbeeld lokale pizzatentjes (vaak niet meer dan een raam in een huis van waaruit pizza’s worden verkocht), een glas guarapo (suikerrietsap), wat fruit bij een straatkraampje. De meeste toeristen hebben genoeg aan 10CUC die ze omwisselen naar pesos cubanos voor hun hele reis.

Geld als souvenir

Van de pesos cubanos zijn het 1 peso stuk en het 3 peso biljet beroemd, omdat Ernesto Che Guevara erop staat. Het is nog steeds gewoon in omloop. Soms wordt het door slimme Cubanen voor (veel!) geld als souvenir aan toeristen verkocht. Voor het biljet alsmede de munt vragen ze in het algemeen 1 CUC.

Is het gebruikelijk om een fooi te geven in Cuba?

In Cuba is het gebruikelijk dat je fooi geeft, als mensen behulpzaam zijn geweest of in bars en restaurants. 10% fooi op de rekening is een goede indicatie. Veel Cubanen leven zelfs bijna volkomen van fooien, want hun gemiddelde maandloon bij de staat is maar zo’n 20-30 CUC per maand. Als je dan af en toe 1 CUC fooi van toeristen kunt krijgen, is dat een flinke aanvulling van je salaris. Je ziet daarom veel ‘onofficiële banen’, van mensen die proberen fooi te vangen. Reis je als toerist door Cuba met een huurauto, dan zul je bijvoorbeeld  vaak individuen treffen die aanbieden voor 1CUC op je auto te passen. Je komt er bijna niet omheen, maar als je bedenkt hoe weinig het staatsloon is en hoe duur sommige huishoudelijke producten zijn, dan geef je die CUC misschien toch wat makkelijker.

Vertrekbelasting afgeschaft

Tot 1 mei 2015 moest er 25 CUC per persoon aan vertrekbelasting betaald worden op de luchthaven, bij het verlaten van Cuba. Deze regel is inmiddels afgeschaft en reizigers hoeven er op dit moment dus geen rekening meer mee te houden.

Wat kost een reis naar Cuba?

Reizen door Cuba is minder goedkoop dan sommigen denken. Zo liggen de prijzen een stuk hoger dan in veel landen in Zuidoost-Azië of Midden- en Zuid-Amerika. Als je het daarentegen vergelijkt met Europa of Amerika, is reizen door Cuba wel voordeliger.

Hier vind je enkele voorbeelden van prijzen:

  • slapen in een casa particular (Cubaanse b&b) = $20 - $40 per nacht
  • flesje water = $1
  • een maaltijd in een paladar met salade en een drankje = $8-15
  • sandwich ham/kaas  = $3, met een drankje $4-5
  • pizza van de straat en uit de magnetron = $0.50
  • echte pizza in een restaurant= $5-7
  • kreeftmaaltijd in een paladar = $15-17
  • fles rum = $3 (goedkoop!)
  • Cuba libre of een mojito = $3
  • een pakje met 10 dunne sigaartjes = $17
  • dikke sigaren = tussen de $4 en $9 per stuk
  • huur kluisje in een hotel = $2
  • pakje koekjes (als je ze kunt vinden) = $1
  • entree voor musea of bezienswaardigheden = gemiddeld $3-5
  • georganiseerde tours, bijv. vanuit Varadero naar Havana $70-100 per dag
  • zwemmen met dolfijnen = $60-$110

Wanneer je in Havana bent en slaapt in een casa particular, eet bij goedkope eettentjes, alleen maar rondloopt en bijna nergens entree betaalt, kan je voor $40 per persoon per dag rondkomen. Zodra je iets duurder slaapt, openbaar vervoer neemt of tours gaat doen verdubbelt dit bedrag zich makkelijk. Reken met z’n tweeën minimaal op $100-$120 als dagbudget als je individueel rondreist – en denk eraan dat je dit dus contant moet meenemen, want pinnen in Cuba met je Nederlandse bankpas kan niet!

Budgettips 

Het is altijd handig als je wat Spaans spreekt, dan kan je vaak betere prijzen krijgen. Ga er maar vanuit dat je als toerist standaard meer betaalt dan een Cubaan, maar met wat geduld en goede grappen in het Spaans zal de prijs vanzelf nog wat zakken.

Verder kent Cuba een hoogseizoen en laagseizoen. Het hoogseizoen loopt van november t/m maart en kent de hoogste prijzen. Ook de maanden juli en augustus zijn qua prijzen hoogseizoen, ook al is het dan orkaanseizoen. De maanden april t/m juni en september-oktober zijn laagseizoen en dan zijn de prijzen van casas particulares $5-10 per nacht goedkoper. Ook kun je in het laagseizoen makkelijker afdingen op tours en privétransport.

Soloreizen door Cuba is behoorlijk duur, omdat hostels vrijwel niet bestaan en je daarom altijd een kamer in een casa particular in je eentje betaalt. Dat is dus de dubbele prijs dan als je met z’n tweeën zou reizen. In Havana zijn tegenwoordig wel enkele hostels met dormrooms te vinden, waar je betaalt voor slechts een bed.

Wil je echt ‘on a budget’ reizen, probeer dan te reizen zoals de Cubanen zelf het doen. Dus niet met een huuauto of Viazulbus, maar met lokale collectivo’s oftewel oldtimerstaxi’s. Elke grote plaats heeft een ‘piquera’ waar de oldtimertaxi’s vertrekken en voor een paar dollar ben je uren onderweg. Het is niet comfortabel, zeker niet veilig, maar wel een avontuur en zeker goedkoop.