Borneo - Kalimantan

Els Geurts Geschreven door elsdolf.

Eind 2010 besloten wij met onze vrienden naar Kalimantan (Borneo) te gaan. Planning was 4 weken, maar bij het boeken van onze tickets bleek dat 6 weken ook wel haalbaar was. Ken je dat? Kijken naar vluchttijden, agenda erbij (wanneer je vrij hebt) en maar “och dat kan ook” , kan ook nog, och een paar dagen erbij, als je gaat moet je het goed doen). Dus maar tickets geboekt van A’dam naar Kuala Lumpur. In januari 2011 naar de Vakantiebeurs om eens te bezien wat mogelijk is. De ene organisatie verklaarde ons voor gek (hadden wij geld over?!?) en een organisatie zag wel wat is ons avontuur. Weinig info over wat wij willen. En wat willen wij? Trekken door de jungle, back to basics, backpacks, geen luxe, naast de mensen leven, geen toeristen zijn, vooral geen toeristen zien, veel natuur, kortom..iets leren over Kalimantan (en haar bewoners) en ervan genieten. Uiteindelijk (en dat kostte heel wat gezoek, én veel info/antwoorden van zeer belangrijke websites over dit soort reizen), kwamen wij bij Green Canyon reizen terecht. Voor hen was het geen probleem om voor een gids te zorgen ! Dus (na wat heen en weer gemail) hadden wij een gids. Hoera, eindelijk! Plannen maken (dus veel samen overeggen)  en mailen en mailen en mailen met onze gids Rusdy. Dit leverde soms wat problemen op (spraakverwarringen???) maar uiteindelijk hadden wij/en Rusdy, de dingen op de rit (alhoewel…een gids die normaal “pakket”reizen begeleidt..nu op stap met een 4-tal “oudjes” die zelf willen bepalen hoe de reis er uit ziet?). Jan Staal verzekerde ons dat het voor Rusdy nieuw en een uitdaging was, maar dat hij er veel zin in had; een hele nieuwe ervaring voor hem. Wij gaan ervoor! Ja, en Rusdy ook …bleek later….

Ja……en dan volgt nu ons reisverslag van 30 juli – 9 september 2011.

Na een lange vlucht met overstap in Doa kwamen we aan op vliegveld KLIA in KL. Toen moesten we op de bagage wachten, maar één backpack was er niet bij!!! Wachten, zoeken, kijken bij andere bagage, maar geen backpack. Uiteindelijk bij lost luggage formulier ingediend en op naar het busstation via een soort monorail. Star Shuttle bus naar KL. Na een rit van 5 kwartier uitgestapt bij Mydin. FFF zoeken en na 10 min lopen aankomst The Step Inn Guesthouse, waar we warm ontvangen werden. Spullen op de family-room (2 stapelbedden waarvan één 2 pers en één 1 pers). Eerst eten bij restaurant dat bij de tempel hoorde. Schoon, simpel, spicy maar heerlijk. Toen KL in lekker struinen. Terrasje gepakt met een heerlijk Tiger biertje en om 19.00 uur moe en voldaan terug.

Op de dag (dat was na 2 dagen) dat wij naar Balikpapan zouden vliegen kregen we bericht dat de backpack terecht was. Vroeg met Star Shuttle naar vliegveld (LCCT). Ja, en daar moesten we de bus hebben naar KLIA (daar was nl lost luggage). Level 3 was niet goed, toen level 5. Daar kreeg hij een armbandje en speciale pas. Uiteindelijk kwam hij, met backpack te voorschijn (moesten wel 20 min op wachten!). Weer naar level 5 (bandje af, paspoort retour) en 3,5 uur later bus naar LCCT voor vlucht naar Balikpapan. Het was erg bewolkt in Balikpapan en veel wind. Daar werden we opgewacht door onze gids Rusdy die ons naar het hotel bracht. De volgende dag vroeg op en in een grote Toyota met chauffeur richting Samarinda. Vlak voor Samarinda bezoek gebracht aan Kotak Amahl Masjid Islamic Centre.  Daar werden wij uitgenodigd om de tempel te bezoeken. Dus schoenen uit, rok/sarong aan en hoofddoek om. Het is een erg groot centrum, kunnen 3 milj mensen in. Vrouwen en mannen worden apart gehouden. Toen we weer naar buiten liepen stonden er een stel giechelende meisjes die met ons op de foto wilden. Ja, witte mensen in kleding van hen!  Onherkenbaar waren we. Erg leuk. In een soort mall (Mesra Indah Mall)) hebben we gegeten (was veilig voor ons als toeristen, volgens Rusdy, haha, hij begreep het nog niet helemaal). Erg lekker. Verder over markten en winkelstraatjes. Rusdy hield een angkot aan en die bracht ons naar een centrum voor handwerkzaamheden Samarinda  Seberang)(sarongs ed). Toen op zoek naar een echte zwaardensmid, die we vonden in een achteraf straatje. We hebben zitten kijken naar spelende kinderen met een bordspel (en ze spelen met geld, wel weinig, maar toch). Toen op zoek naar een computerzaak voor de iApple. Weer feest, moesten allen op de foto. Wat instellingen in Ipad veranderd en hij deed het weer.

De volgende ochtend zijn we vroeg we met een angkot naar de houseboot gereden. Dat is helemaal wonderbaarlijk. Vrouwen kwamen met plastic manden de boot op en verkochten allerlei etenswaar (water, koekjes, pakketjes met warme rijst etc). Gezellig kwamen ze met de manden bij ons zitten. Van broodnijd hadden ze nog helemaal niet gehoord. Wij moesten nog ontbijten, dus een pakketje met rijst (verpakt in bananenblad) ging er goed in.  Om klokslag 7 uur vertrok onze boot de Mahakam rivier op. Onderweg stopte de boot regelmatig om mensen af te zetten of mee te nemen. Het is voor hen net zo iets als bij ons de bus. Alles gaat erop, motoren, kippen, bijennesten, kratten met vis. De boot bestaat uit 2 verdiepingen. De onderste verdieping is voor bagage en daar slapen de mensen op de grond (goedkoopste plaatsen). De eerste verdieping bestaat uit een lange rij banken (waar je de bagage in kon stoppen) met in het midden een loopgang.  Op de banken lagen matrasjes en kussens (verwonderlijk erg schoon, en roken niet). Er waren ventilatoren en stopcontacten. Tegen 16.45 uur kwamen we aan in Muara Muntai (met een ijzeren kont, want we hadden de hele dag op de voorplecht gezeten om niets te missen). Backpacks op de rug en uitstappen. Via een grote houten trap kwamen we in het dorp. Op naar onze losmen.

 De volgende ochtend lagen er 2 cessen klaar voor onze rit naar Tanjung Isuy. Onderweg gestopt bij het Banjar vissersdorp, Jantur. Het is een erg fleurig geschilderd dorp en loopt helemaal langs de rivier. Leuk om te zien hoe de mensen leven en wat zij allemaal doen. Ruilhandel vindt hier regelmatig plaats. Veel vissen lagen te drogen op de houten weg waar het dorp langs op liep. Mensen waren erg vriendelijk (zagen zelden toeristen want Rusdy gaat daar met andere groepen niet naar toe, die zijn hier niet in geïnteresseerd). Veel gezichten ingesmeerd met rijstwater (om niet bruin te worden). Kleine kids moesten huilen als wij te dichtbij kwamen en iedereen wilde op de foto. Tegen 12.45 uur arriveerden we in Tanjung Isuy en liepen naar de longhouse waar we zouden overnachten. Lunch en jawel, ons 1e biertje Bintang Bir. Lekker koud, heerlijk. Na de lunch moesten we de verkoopwaar van originele Dayak vrouwen bekijken. Daarna zijn we in een pickuptruck gestapt (wel moest er in de laadklep eerst een houten bank om de toeristen (wij dus) goed te laten zitten, kostelijk gewoon). Op naar een nagemaakt “traditioneel” longhouse Lou Taman Jamrout, en een stukje van het dorp bezocht. Bij terugkomst naar een leuke damesvolleybalwedstrijd gekeken (zij spelen op een betonen vloer, arme knietjes).

De volgende middag zijn we weer in de truck gesprongen. Dit keer zonder bank, wel met een aantal locale vrouwen en kinderen, op naar een crematie. Na een rit van 40 min (op verharde en onverharde wegen) kwamen we aan op locatie. Mensen worden pas gecremeerd op het moment dat de hele familie daarbij aanwezig kan zijn én er genoeg geld (aankoop buffel en andere offerdieren) is om op gepaste wijze afscheid te nemen. Deze man was al 3 jaar dood. Kraampjes met eten en drinken, hanengevechten, er werd gekaart om geld, kortom het leek een groot familiefestijn. Alles liep er: kleine kinderen, veel jongelui en ouderen. De buffel zou om 16.00 uur ritueel geslacht worden, maar door mankementen aan de geluidsinstallatie, veel sprekers – die natuurlijk het nodige over de overleden man moesten zeggen- liep dit 2 uur uit. Och en het feesten ging gewoon door. Ook hier werden we veel aangesproken door mensen die van alles van ons wilden weten en zelf ook een hoop te vertellen hadden. Er werd hier er daar stiekem een foto van ons gemaakt. De buffel zat vast in een hok gemaakt van bamboe. Hij werd gevoerd door diverse mannen en een vrouw sprak hem elke keer kalmerend toe. Veel kleine kinderen kwamen hem aaien en bekijken. Ook lag er een varkentje en kip voor het ritueel. Uiteindelijk werd de buffel bevrijd. Hij zat vast aan een touw van lianen en er werd eerst een rondje mee gelopen om de reikwijdte van het touw te bepalen. Toen werd de buffel opgejaagd, geprikt door jongelui in de billen (soms moesten mensen uitwijken want hij kwam gevaarlijk dichtbij) en uiteindelijk met een mes de keel doorgesneden (iedereen doopte de vingers in het bloed en tipten daarmee hun voorhoofd aan, wel bizar).

De volgende ochtend weer de ces in.  Het water staat lager dan 2 dagen geleden en ruikt nu ook. Veel dode visjes. Jempang Lake stond redelijk droog, smalle vaargeultjes, langzaam varen (diepte ± 50 cm). Veel vriendelijke en zwaaiende vissersmannen en mensen die rijst aan het planten waren.  Onderweg bij een drijvend vissersdorpje met een vastgebonden zoetwaterarend gestopt.  Daarna weer de houseboot naar Melak waar we uiteindelijk in het midden van de nacht aankwamen.

Ontbijten en auto in op weg naar Kersik Luway, orchidee reservaat waar de beroemde zwarte orchidee groeit. Na 2 uur zoeken hebben we er uiteindelijk één gevonden (bloeien normaal in december, dus we hadden geluk). Uitkijktoren op en weer terug. Auto in en naar Eheng op bezoek bij een longhouse (uit 1960) waar nog steeds families (9 fam) wonen. Tevens een begraafplaats van de Dayak bezocht. Ook waren er mandenvlechterijen en diverse andere mooie huizen. Rusdy heeft veel kennis van kruiden en fruit dus er was heel veel te zien en te ontdekken.  Na een fikse wandeling van ons hostel naar Melak en weer terug konden we eindelijk naar bed. En ja, toen…geen water, geen stroom. Zweten dus. Wel weer stroom, maar onze airco deed het niet meer. Rusdy had onze bakken laten vullen met water (konden we in ieder geval de plee spoelen). Daar hebben we ons uiteindelijk maar mee gewassen, je moet toch wat? Toen weer geen stroom (kaarsjes), wel weer stroom en airco deed het weer.

We kregen een andere gids voor een week (Rusdy moest terug naar Balikpapan om zijn rijbewijs te verlengen). Onze nieuwe gids ging onderhandelen over een ces naar Long Bagun. Na wat gehandel, en overleg tussen ons (we schrokken wel van de prijs), besloten om de tocht te ondernemen. Dus na tanken ed ces in naar Long Hubung. Je zag de natuur veranderen, stroming werd sterker, bomen hoger, rivier smaller. Mooie rit. In een klein dorpje ging de kapitein vragen of we er konden overnachten, maar er was niets vrij (ondertussen waren wij ook al naar boven gegaan, lopen over boomstammen op water, zeer schuine trap omhoog). Na 1 uurtje sightseeing ces weer in naar Long Hubung waar wel plaats voor ons was. Wij vonden de mensen erg nors, wij werden wantrouwend aangekeken. Bij navraag bleek dat zij een hekel aan toeristen hebben. Zij denken allemaal dat wij erg rijk zijn en voor een foto van een vrouw met zeer lange oorbellen (dus ook lange oorlellen) moesten we betalen. Dan maar geen foto. Er werd ook wel gebedeld. Wel waren er veel bloemen en een mooie hangbrug.

De volgende dag weer ces in. Onderweg de nodige kampongs gepasseerd, en na kampong Long Iram (gouddelversgebied) gestopt bij boot met delvers (jonge mensen).. Met 1 vat olie halen ze 100 gr goud uit de grond (dus eerst opzuigen, zeven, zeven en daarna zeven met de hand). Ze vonden het leuk dat wij zo geïnteresseerd waren. De omgeving verandert weer. Mannen lopen gewoon in zwem/onderboek, vrouwen in korte broek , hesjes. Het aantal kampongs mindert, hier en daar wat huisjes, minder ces komen we tegen, en als je er een tegen komt ligt ie vol met benzinevaten (de benzine wordt vanaf de kust vervoerd, resultaat, hoe hoger stroomopwaarts hoe duurder de benzine). Veel ontbossing, plaatsen waar boomstammen in de rivier liggen te wachten op vervoer. Ziet er soms triest uit. De stroming wordt ook sterker. Onderweg een stop voor de  bezichtiging van een longhouse in Rukun Damai. Weer een stop in Mamahak Ula om de schroef van onze ces te wisselen. We passeren daarna een grote bergwand (Bula Murat, Batu Dinding) met uithollingen om mensen te begraven (hoe hoger in de wand hoe belangrijker de dode was). Lunch in Ujah Bilang, streek van de Bahau Dayak people. Na een korte rondleiding ces weer in want we krijgen regen. Om 16.00 uur in Long Bagun (nog geen regen, hahaha). Eten bij locals naast losman. Of we saté lusten? Rook lekkerder dan ze smaakten! Erg taai en na 1 stokje had je al pijn in de kaken. De bootsmannen vonden ze heerlijk, dus maar in laten pakken voor hun ontbijt de volgende ochtend. De eigenaresse van de losmen was een soort freule, die om 22.00 uur alles afsloot. Erg leuk om te zien hoe ze rondloopt en haar gang gaat. Het is een mooie losmen, mooi houten gebouw, goed onderhouden, balkon aan de voorkant (kijkt op de straat uit) en achterkant kijkt op de Mahakam rivier uit.

De volgende dag zouden we een jungletracking gaan doen, dus daypacks inpakken (klamboes, lakenzakken, kleding etc) tracking kleding aan (wandelschoenen, lange broeken, t-shirts en bloezen, deeten) en de ces in. Onze gids had 2 locale gidsen geregeld voor onze tracking. Stroomopwaarts. Veel stroomversnellinkjes. Erg spectaculair. Toen zijn we bij een zandbank gestopt, waar de gidsen begonnen met vuur te maken. De kippen werden schoongemaakt in de rivier, rijst werd gekookt, allemaal primitief hoor, kipstukken werden gefrituurd en het was heerlijke. Na dit heerlijk ontbijt/lunch opruimen en de ces weer in, stroomafwaarts, en t.o. onze losmen gingen we aan land. Daypack om, spullen mee en in hoog tempo de jungle door (tropisch regenwoud), heuvel op, heuvel af, door kleine stroompjes, en weer heuvel op en af. De nacht ervoor had het geregend dus het was erg slibberig. Na een trip van ruim 60 min kwamen we aan (halverwege) bij een waterval. We zouden niet verder gaan want het was te glad en te gevaarlijk (voor ons natuurlijk, want de gidsen liepen op blote voeten en hadden nergens last van). Uiteindelijk moesten over een soort pijp heen stappen en stonden we op de gladde rotsblokken van de waterval. Even overleggen waar het kampement wordt opgeslagen, en toen moesten we via de rotsblokken nog een stukje naar beneden. Er werd eerst even een slang van de rotsblokken verwijderd, brrrr. Schoenen uit (op advies van de gidsen; was minder glad), en daar gingen we. Ik viel op mijn gat en ben uiteindelijk op mijn kont naar beneden gegleden, waar ik opgevangen werd door een gids. Echtgenoot gleed uit, viel… en op zijn zij, rugzak om, camera op de buik, glijdend van de rotsen het water in (gids kon hem niet meer opvangen). Echt lachen, gelukkig was de rugzak maar een beetje nat. Bamboepalen in de grond, zeil eroverheen, zeil op de grond (plankje aan voeteneind om ervoor te zorgen dat we niet in het water zouden glijden) en klaar was ons kampement. De gidsen klommen tegen de rotsen op en gingen in het waterstroompje weer naar beneden (leek een waterglijbaan). Wij hebben ook een poging gewaagd en was geweldig, wel een zere kont. Erg leuk. De gidsen zijn toen begonnen aan het avondeten. Vuurtje op een rotsblok, en lekker gekookte kip met rijst. En ineens was het donker. De gidsen hadden kaarsjes bij zich die in een afgesneden plastic fles werden gezet. Gelukkig hadden we onze klamboes al opgehangen. Naast elkaar, rustig starend op ons poeltje. Luisterend naar de geluiden van het oerwoud; waterval, vogels, krekels, roepende apen. Helemaal genieten. Iemand voelde wat kriebelen op zijn rug wat later een grote wandelende tak bleek te zijn. De gidsen hadden een vuurtje naast ons kampement gemaakt om wilde dieren af te schrikken en tegen de muggen. Ondanks de harde ondergrond hebben we allen redelijk geslapen én gelukkig geen regen. ’s Ochtends weer tracking terug waterkant waar de ces op ons lag te wachten. Onze vieze kleren hebben we achtergelaten bij het hostel waar een oude man verschrikkelijk blij mee was. Alles werd meteen in een grote emmer met water en sop gezet. Als dank kregen we allemaal een groot stuk kroepoek van hem. Stroomafwaarts ging hard, onze motor sloeg af, wat dobberen en uiteindelijk getrokken werden we getrokken door de ces waar onze vrienden in zaten. Weer gemaakt en verder waar we onderweg een soort wezel gezien hebben. Vanuit Tering auto in naar Melak waar we nog net de laatste (nacht)boot naar Samarinda konden halen. De gids bleef achter in Melak. Bij aankomst, de volgende dag, bij ons hostel stond een vriendgids van Rusdy ons op te wachten die hielp met inchecken.

In dit hostel hebben ze een tamme rat die af en toe in de keuken te zien is. We hebben zelfs gezien dat hij de trap op liep.

Samarinda hebben we de volgende dag lopend verkend. Langs de haven, langs de rivier, winkelstraatjes (waar we met iemand hebben gesproken die een tam aapje had). Mensen zijn zo verschrikkelijk vriendelijk tegen ons, geweldig.

Na een goede nachtrust zij we samen met Rusdy, ja hij was er weer, de Pasar Pagi in gegaan om boodschappen te doen voor onze volgende trip (3 kippen, 25 eieren, rijst, olie, div kruiden (gember, citroengras, knoflook, pepers) en groenten (paksoi, wortels, piepers). Alle spullen werden in de auto (had Rusdy gehuurd) geladen, backpacks erbij en op weg naar Kutai National Park. In de namiddag kwamen we aan (na Sangatta) bij een riviertje. Daar lag een ces op ons te wachten. Spullen uit de auto in de ces en na 30 min varen zagen we het park.  Via een zeer schuine boomstam, daarna vlonder, spullen naar kamp gebracht. De andere gidsen hadden gehoord dat Rusdy zou koken en kwamen allemaal op het heerlijk eten af (en de andere toeristen (zij zaten niet op onze locatie) kregen alleen maar rijst met kip!). Erg ontspannen zo.

En toen de jungletocht. Op zoek naar de orangutangs .Helaas hebben we alleen maar de nesten gezien. Volgens de ranger waren er weinig apen omdat het zo droog was. Ze konden hier weinig voedsel vinden en trokken naar andere plaatsten in het park. Wel heel veel insecten gezien.’s Middags zouden we een tocht ondernemen om de krokodillen te gaan bekijken. Toen we op het punt stonden te vertrekken begon een ranger te roepen dat ze een urangutan hadden gespot (deze had het jackfruit bij de keuken gestolen). In hoog tempo (op onze teva;s en in onze korte broeken) door het oerwoud. Uiteindelijk hebben we hem gevonden, maar hij vertikte het om naar beneden te komen (hij was tevreden met zijn jackfruit). Uiteindelijk ces in, naar auto en voorbij Sangatta lag er weer een ces voor ons klaar de Sangatta rivier op. We hebben één grote krok gezien (schrok van ons en verdween snel in het water), ijsvogeltjes, spelende makaken- apen, proboscis monkey’s (neusapen, volgens Rusdy noemt men ze ook Dutch monkey’s). Mooie omgeving (op het laatst alleen maar palmbomen langs de oever). Het werd donker en de muggen vielen aan. Stom genoeg hadden we geen deet meegenomen, dus maar slaan en waaien en slaan en waaien. ’s Avonds hebben we nog een tracking gedaan. Erg spannend, klein lampje mee maar toch erg donker. Veel insecten, vuurvliegjes en uiteindelijk zouden we de tarantula zien. De gids ging even weg en wij moesten wachten op zijn sein om dichterbij te komen. Uiteindelijk zagen we een joekel van een tarantula. De volgende ochtend hebben we nog een poging gedaan om de apen te vinden maar helaas. Na een donatie aan het park mochten we een boompje planten voor het park (wel vreemd…een Meranti-boompje…fruitboompje lijkt mij beter…). Ces, auto en uiteindelijk vliegveld Balikpapan.

Door de regen in Berau vertrokken we met een vertraging van 2 uur). Veel turbulentie gehad en toen we landen kwam het water er met bakken uit. Na 30 min wachten moesten we toch uitstappen. Het waaide en regende nog steeds en mensen stonden ons met paraplu’s op te wachten (die natuurlijk omwaaiden door de harde wind, was erg komisch, maar de bedoeling was super). Ja en dan zijn de backpacks (zonder regenhoes, wie rekent er nu op regen?) natuurlijk ook nat…….Via omweg (de kustweg was weggeslagen door de wind en regen) door modderpaden naar Tanjung Batu, waar we de volgende ochtend een speedboot naar het eiland Derawan hebben genomen. En wat je dan ziet…..huisjes op palen in de zee, helemaal tropisch en geweldig. Mooie blauwe zee, met trompetvisjes, 100den kleine visjes en schildpadden van zeker 1 mtr die langs onze huisjes op palen zwommen.

Op dit mooie eiland zouden we 5 dagen blijven. Wat een heerlijk vooruitzicht.

Ja en wat doe je dan? Duikje maken, eilandtoer naar Sangalaki op zoek naar manta’s. Niets gezien, maar wel gesnorkeld en zeer grote zwermen met vissen gezien. Bezoek aan schildpad resort, en Kakaban. Aanleggen en eerst een flinke klim via een houten stellage naar boven, stukje door het oerwoud en toen naar beneden. En daar lag een geweldig meer. Via de steiger het warme water in en snorkelen (langs de kant) met duizenden (verschillende grootte) bruine kwallen die hun stekels kwijt waren. Geweldig, leuk om ze op je hand te voelen pulseren, ook wat gekleurde naaktslakken (wit met paarse randjes, oranje randjes), veel koraal op takken die in het water hingen, diverse kleine visjes, erg leuk. Op een avond werd Rusdy aangesproken (bleek later een ranger van het eiland te zijn) of wij wilden zien hoe een schildpad eieren legt. Natuurlijk….dus mee in het donker (eerst gekeken of de eieren die zij weggehaald, al uit waren) en toen het strand op. Daar moesten we zeker 1 uur wachten (schildpad was nest aan het graven en dan mag zij niet gestoord worden). Uiteindelijk mochten we komen en hebben gezien hoe 118 eieren werden gelegd. Die heeft de ranger meegenomen (worden anders geroofd door mensen uit Thailand, Bali en Java) en de ranger zou ze begraven in het turtle resort.

Een local, genaamd Robby, beweerde dat hij de manta’s kon vinden. Dus nog maar een poging met zijn slowboat. Er stond een beste wind en we werden aardig nat van het opspattende water. Eerst Palau Muaratua bezocht en jawel Robby vond ze!! Wij sprongen het water in (met snorkel en vinnen).Daar hebben we 30 min achter ze aangezwommen…helemaal geweldig. Zeker 20 stuks van 3 à 4 meter groot. Erg mooi. Ook vliegende vissen gezien. Op een vrijdagavond werden we uitgenodigd om bij het avondritueel van de moslims te komen kijken en mee te eten.  Netjes gekleed (met sarongs, bedekte schouders én blote voeten) hebben we een grandioze avond gehad. Op de grond zittend eten, gezang van de mannen op de achtergrond, helemaal top.

Ja, en dan is het afgelopen, weer terug naar Tanjung Batu. Daar hebben we wandeling gedaan en dat is helemaal special. Een grote straat met allemaal huisjes. Het leek wel of iedereen van ons gehoord had. Overal zaten mensen buiten op hun veranda’s (baby’s, vaders, moeders, opa’s en oma’s) om ons te bekijken en te begroeten.. Hordes kinderen achter ons aan die probeerden om met ons in het Engels te praten. Geweldig. Weer  vroeg op en auto naar airport Berau voor onze vlucht naar Balikpapan. Daar hebben we helaas afscheid van onze Rusdy moeten nemen. Zijn “dienst”zat erop. Maar…..toen we ’s avonds in de lobby zaten te kaarten stond daar opeens Rusdy met zijn dochtertje en zoon. Hij rook altijd zo lekker en had ons beloofd om te tonen waar hij zijn “Dracula” luchtje kocht. We zijn in een angkot gestapt naar de parfumerie van Rusdy (allemaal nepgeurtjes op basis van olie, maar erg lekker). Weer afscheid van hem genomen.

Planning krok farm. (Surya rayap/Berlak unatu/Kali masuk). Volgens dame van losmen ging er geen angkot naar toe, maar uiteindelijk hebben we er een gevonden die ons voor 300.00 ringit ( ± € 30) naar de farm wilde brengen. Na 1 uurtje rijden, aankomst, en het leek wel een dierentuin; 2 olifanten in een tuin (vastgebonden) allerlei hokken met kroks (die werden gefokt voor hun huid), aapjes in kooien, longhouse. Na een uurtje te hebben rondgelopen hadden we het wel gezien en zijn weer naar huis gegaan (angkot was op ons blijven wachten).

Planning Mangroves. Eerst angkot naar haven (kon je helemaal niet bijkomen), fikse wandeling en angkot naar handcraft market en toen zouden we naar de mangroves gaan. Ja, dan merk je dat je een toerist bent, en ze vragen gigantische bedragen of ze weten niet waar het is. We konden wel achterop een brommer maar dat durfden dat niet, dus maar weer angkot naar losmen. Na 4 dagen vlucht terug naar KL. Ja, en wat er toen gebeurde…..

Op KLIA hadden we een ticket gekocht voor Star Shuttle. Busje naar LCCT (want daarvandaan waren we de 1e keer ook vertrokken) en daar wachten op bus. Zij keken wel vreemd naar onze kaartjes…en vroegen waar wij die gekocht hadden. Toen we ingestapt waren, moesten we er weer uit. Wij hadden kaartjes op KLIA gekocht dus moesten op KLIA instappen!!!! (was dezelfde maatschappij!!). Na veel gezeik konden we met de bus van 18.00 uur mee (2 uur later dus!!) (kaartjes zouden omgewisseld worden, is uiteindelijk niet gebeurd!!). Onderweg moesten we er weer uit. Deze bus ging niet naar Step Inn (ja, dat wisten we allang, die gaat maar tot Mydin). Tot onze verbazing werden we met een klein busje tot de voordeur van Step Inn gebracht!!!

Deze laatste week zouden we in KL blijven. Dus KL en omgeving verkennen. Elke dag op stap.

Bijvoorbeeld trein naar Batu Caves. In de tempel was net een Hindoestaanse bruiloft aan de gang waar we mochten kijken. Erg leuk. 278 steps naar de grotten. Mooi beeld van Mugura. Nog verder grot in. Een aapje probeerde mijn zakje met snoep te pakken (bij andere mensen, lunchzakjes etc). Een Garra rufa (eeltetende visjes) behandeling gedaan. Leuk die knabbelende visjes aan je voeten en benen. Ook een wandeling naar Lake Gardens en bezichtigen. Tevens Petronas Towers (lekkere ijscoffie bij Starbucks). Daarna naar KL Tower. Naar boven, mooi maar mistig uitzicht. Ook nog de bijbehorende dierentuin in (slangen en reptielen). Weer wandeling naar huis en net voordat we thuis waren fikse regenbui.

Ja en dan moeten we naar huis, dus Star Shuttle naar KLIA (hadden we nadrukkelijk gevraagd…stopt de bus op KLIA, Yes, dus dat was duidelijk, dachten wij). Zette die lummel ons af bij LCCT dus moesten we weer de bus in terug naar KLIA. Na een vertraging uiteindelijk veilig geland in Amsterdam.