Reisverzekering en Zorgverzekering

Wanneer je voor een langere tijd naar het buitenland gaat volstaan je bestaande ziektekostenverzekering en een normale permanente reisverzekering meestal niet. Omdat er zoveel onduidelijkheid is omtrent de verplichte zorgverzekering en het maken van bijvoorbeeld een wereldreis hebben we geprobeerd het hier inzichtelijker te maken. Een bijna onmogelijke taak overigens.

Lees dus eerst onderstaande tekst goed door om te kijken of je al dan niet onder de verplichte zorgverzekering kunt uit komen! Zorg ook dat je alle onderstaande informatie goed controleert, omdat per verzekering en situatie kunnen verschillen.

N.B. Deze tekst is tot stand gekomen op basis van de bijdragen van bezoekers aan deze website. www.aroundtheglobe.nl kan dan ook op geen enkele manier de aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele onvolledige en/of onjuiste informatie.

Wereldreis maken en de verplichte zorgverzekering

Doordat je voor langere tijd op reis gaat en misschien zelfs ook in het buitenland gaat werken krijg je te maken met een hele andere verzekering. Je gewone zorgverzekering volstaat in de meeste gevallen niet.

Dit beïnvloed de keuze voor je reisverzekering, en de kosten, enorm! Wij raden je aan om al ruim voor je vertrek serieus bezig te gaan met het onderwerp "verzekeren". Het raakt aan zoveel andere dingen die je ook moet regelen. Daarnaast mag je maar één keer per jaar van zorgverzekering wisselen dus moet je op tijd zijn om eventueel van verzekering te wisselen.

Verplichte zorgverzekering

De invoering van het nieuwe zorgstelsel in 2006 heeft gevolgen voor de backpacker en zijn/haar verzekering(en). Daarom willen we je attent maken op bepaalde aspecten van het zorgstelsel die belangrijk zijn. Het is echter wel zo dat sommige procedures per instantie lijken te verschillen. Officieel hoort dit natuurlijk niet, maar er blijken maar weinig mensen exact op de hoogte van de "bijzondere" situatie van lang op reis kunnen. Bel dus ook eens een rondje langs de instanties waar jijzelf mee te maken krijgt, zoals je eigen gemeente.

Eerst even de basis.

Ben je verplicht een basiszorgverzekering af te sluiten? Ja dat ben je. De basis verzekering is een ziektekosten verzekering die iedere Nederlander verplicht moet afsluiten. De aanvullende verzekeringen zijn niet verplicht. Deze verzekering is verplicht voor:

  • Iedereen die in Nederland woont
  • Iedereen die in Nederland werkt en er loonbelasting betaalt
  • Iedereen die in Nederland komt wonen ook al heb je een ziektekostenverzekering in het buitenland.

Er zijn echter een aantal uitzonderingen namelijk:

  • Militairen in actieve dienst
  • Personen die vanwege principiële bezwaren geen zorgverzekering willen afsluiten
  • Als je gedetineerd bent
  • Personen die in het buitenland werken

Je ziet al dat er geen uitzondering bij staat voor mensen die voor langere tijd naar het buitenland gaan.

Als je nu in Nederland een Basiszorgverzekering hebt dan ben je wereldwijd verzekerd voor ziektekosten. Dus niet alleen in Europa, zoals veel mensen lijken te denken, controleer maar eens bij je verzekeraar. Er is echter wel een addertje onder het gras. Je bent namelijk verzekerd voor behandelingen tegen een normale Nederlandse prijs. Dat wil zeggen dat het kan zijn dat in dure landen, zoals Canada of de Verenigde Staten, niet de volledige behandeling vergoed krijgt.

Afhankelijk van je reis moet je dus bekijken of het interessant is om je Nederlandse verzekering aan te vullen om dat gat af te dekken of dat je dit wilt doen met een “normale” reisverzekering. Verder moet je er op letten dat tandartskosten met je Nederlandse zorgverzekering niet gedekt zijn in het buitenland en dit wel problemen zijn die vaak voorkomen wanneer je voor langere tijd in het buitenland aan het reizen bent. Ook hier kun je weer eventueel bijverzekeren met je reisverzekering.

Voor zaken als verlies van bagage, extra verblijf in verband met ziekte en repatriëring door familieomstandigheden is het dus noodzakelijk om een reisverzekeringen te nemen. Deze neem je  naast je gewone ziektekostenverzekering. Overigens gelden reisverzekeringen niet als basisverzekering en voldoe je met alleen een reisverzekering, ook al dekt die net zo veel of meer, dus niet aan de zorgverzekeringsplicht!

Wanneer ben ik verplicht verzekerd volgens de Zorgverzekeringswet?

De Zorgverzekeringswet zegt het volgende:

Nederlands ingezetenschap is een vereiste voor de verzekeringsplicht op grond van de Zorgverzekeringswet (ZVW)

Eerder hebben we al wat eenvoudiger weergegeven wat dat voor de meeste mensen inhoud. Maar wat is nu eigenlijk ingezetenschap en hoe kun je daar eventueel (tijdelijk) vanaf komen?

Een vraag waar bijna niemand het antwoord op heeft maar dat in het kort ongeveer op het volgende neer komt:

Als je langer dan 12 maanden in het buitenland verblijft, in Nederland geen bezittingen hebt of inkomsten en uitgeschreven bent bij de gemeente dan ben je niet verplicht om je te verzekeren tegen ziektekosten in Nederland?

Deze regel wel veel te simpel gesteld. Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) zegt hier namelijk nog het volgende over:

We geven geen zekerheid over het feit of je door het uitschrijven bij de gemeente alleen de verzekerplicht kunt ontlopen! Er kunnen nog andere sociale en economische factoren een rol spelen.

Het CVZ kan hier echter geen bindende uitspraken over doen, omdat het slechts een informatieve functie heeft.

Om deze vraag te kunnen beantwoorden en te regelen krijg je te maken met verschillende instanties en problemen. De Belastingdienst zou het controlerende orgaan zijn volgens het Ministerie. Na drie weken bellen en bellen kwam het volgende antwoord:

Belastingdienst: Wij zijn niet het controlerende orgaan als het gaat om het vaststellen of u wel of niet de zorgverzekering had moeten blijven betalen. Dat is de verzekeraar bij wie u zich wilt inschrijven na terugkomst van uw reis. Wel controleren wij in en uitschrijvingen bij de gemeente, inkomsten en bezit in de afwezige periode etc. We beoordelen dus oa uw "ingezetenschap" wat weer gebruikt kan worden door de zorgverzekering om te beoordelen of u een boete moet betalen of niet. De exacte criteria voor ingezetenschap kunnen we u niet vertellen. We kijken naar oa een sociale binding, bezittingen en bankrekeningen etc in Nederland en beoordelen de situatie per persoon. De algemene vuistregel is dat het ingezetenschap gewoon in stand blijft als het verblijf in het buitenland als tijdelijk is/was bedoeld.

Het volgende is nu duidelijk: Het ingezetenschap eindigt niet zondermeer door uitschrijving uit de gemeente. Daarnaast kun je dus ook absoluut niet onder de verplichte zorgverzekering uit komen als je minder dan 12 maanden weg gaat of bijvoorbeeld een huur of koop huis hebt.

Heb je een huur of koop woning die je wilt onder verhuren? Hier zitten ook allerlei haken en ogen aan wat betreft het verplicht uitschrijven bij de Gemeente als je langer dan 8 maanden in het buitenland verblijft EN de verplichting hebt om in Nederland onroerendgoedbelasting te betalen als gebruiker en/of eigenaar. Deze twee regels gaan niet zomaar samen. Daarom hebben we daarvoor een apart artikel waarin we uitleggen wat je moet regelen als je een huis wilt verhuren als je op reis gaat zonder in de problemen te komen.

Uitschrijven bij de gemeente

Bij de Gemeente ben je sowieso verplicht om je uit te schrijven wanneer je langer dan 8 maanden naar het buitenland gaat. Ook als je een huur of koop woning hebt! Dit geeft weer de nodige andere problemen. Niet iedere gemeente is goed op de hoogte van die regel, de belastingdienst is dat echter wel. Maar, om het nog maar eens te benadrukken, voor de zorgverzekering moet je minimaal 12 maanden in het buitenland verblijven om er eventueel onderuit te kunnen komen.

Strikt genomen zelfs 12 maanden en 1 dag. Door het uitschrijven bij de gemeente krijg je de status "zonder vaste woon of verblijf plaats" en worden je gegevens opgeslagen in Den Haag.

Er wordt geadviseerd om bij het uitschrijven bij de Gemeente een Nederlands postadres achter te laten. Bij het uitschrijven kan het ook zo zijn dat de Afdeling Burgerzaken van je Gemeente een (vast) buitenlands adres wil hebben, terwijl veel backpackers / reizigers dit niet hebben. Helaas hebben niet alle Gemeenten hiervoor exact dezelfde regels, informeer hier dus naar. Het instellen van een briefadres-postadres zou een oplossing kunnen zijn.  Volgens de Belastingdienst is het namelijk officieel helemaal niet nodig dat er een vast buitenlands adres ingevuld staat. Vul je toch een buitenlands woonadres in dan ziet de Belastingdienst je pas echt als Emigrant en krijg je heel veel moeilijke blauwe briefjes toegestuurd. Hierdoor ben je zo een jaartje zoet om uit te leggen dat je alleen maar op reis was.

Enkele belangrijke gevolgen van uitschrijven bij de gemeente

Het uitschrijven kan gevolgen hebben voor je AOW. De hoogte van je AOW-pensioen hangt af van het aantal verzekerde jaren daarvoor. Ben je in totaal één jaar of langer niet verzekerd geweest, dan wordt je AOW-pensioen gekort met 2% voor elk jaar dat je niet verzekerd bent geweest.

Kortom: als je niet langer dan een jaar uitgeschreven bent geweest word je niet gekort, anders wel. Als je dit wilt voorkomen kun je een vrijwillige AOW-verzekering afsluiten, informeer hiervoor bij de Sociale Verzekeringsbank (de instantie die de AOW-pensioenen uitkeert).

Uitschrijven kan ook problemen opleveren als je:

  • een koop of huurhuis hebt
  • kinderen hebt (kinderbijslag)
  • bezig bent met pensioenopbouw

Informeer hier tijdig naar bij je Gemeente, bij je bank (hypotheek) en bij je pensioenverzekeraar als en of dit op jou van toepassing is! 

Uitschrijven

Mocht je besluiten je uit te schrijven bij de Gemeente, doe dit dan pas NA het afsluiten van je reisverzekering. In de voorwaarden van de meeste reisverzekeringen staat namelijk dat je op het moment van afsluiten ingeschreven moet zijn. En schrijf je uit VOOR dat je de zorgverzekering op zegt, dit is namelijk een vereiste en anders bel je voor niets. Heel jammer dus dat je eigenlijk eerst een reisverzekering moet afsluiten terwijl je nog niet weet of het je ook lukt om van je Nederlandse zorgverzekering af te komen. Hoe en of dit op te lossen is zijn we nog aan het uitzoeken.

Langer dan een jaar naar het buitenland

Stel je gaat langer dan 12 maanden naar het buitenland. Hoe kun je dan je Nederlandse zorgverzekering opzeggen?

Als je denkt te voldoen aan de eisen om je zorgverzekering op te zeggen moet je zelf contact opnemen met je eigen zorgverzekeraar. De verzekeraar zal je een aantal vragen stellen over je plannen en aan de hand daarvan beoordelen of je volgens de wet je mag uitschrijven. Het lijkt wel staatsgeheim om er achter te komen wat die vragen zijn, want na 4 verzekeraars aan de telefoon gesproken te hebben is het niet gelukt deze vragen los te peuteren.

Het advies om te "liegen" dat gegeven wordt door sommige backpackorganisaties is niet zo heel verstandig. Omdat het je gelukt is om je uit te schrijven wil nog niet zeggen dat iemand anders later niet ontdekt dat het op onterechte gronden is gebeurd. Want:

De controles op de Zorgverzekeringswet vinden plaats op het moment dat je jezelf weer wilt inschrijven in Nederland! Het is dan ook heel belangrijk dat je een bevestiging van deze uitschrijving zwart op wit krijgt en bewaart. Bel pas nadat je bent uitgeschreven bij je Gemeente anders kunnen ze de verzekering niet stopzetten.

Zorgtoeslag stopzetten

Mocht je zorgtoeslag krijgen en je verzekering willen stop zetten dan is het heel erg belangrijk dat je ook direct je zorgtoeslag laat stoppen. In de praktijk blijkt dit bijna onmogelijk omdat de belastingdienst enorme achterstanden heeft met de verwerking en soms nog maanden blijft door betalen. Vraag iemand thuis hier zeer actief achter aan te gaan voor je. Want als je tijdens je hele afwezigheid zorgtoeslag blijft ontvangen terwijl je geen verzekering hebt krijg je hele grote problemen en boetes. Ongeacht of jij op tijd hebt doorgegeven dat je die toeslag niet meer wilde.

Juridisch moet dit wel weer glad te strijken zijn want je staat in je recht, maar daar kan weer heel veel tijd en papierwerk in gaan zitten! Reizigers melden soms tot wel 7 maanden bezig geweest te zijn om de zorgtoeslag gestopt te krijgen.

Hoe en wie controleert die 12 maanden?

Verschillende instantie raken elkaar qua belangen en wisselen onderling informatie uit. Bij de belastingdienst gaat het als volgt:

Omdat er in het verleden veel gesjoemeld is door mensen die deeltijd in het buitenland wonen met het afdragen van allerlei premies is de controle van de belastingdienst scherp!

Van iedere Nederlander, want dat blijf je ook als je uitgeschreven bent, krijgt de belastingdienst informatie binnen van onder andere werkgevers. Zodra ze zien dat je geen of weinig inkomen hebt gehad in een bepaald jaar gaan ze op onderzoek uit en roepen je op om te verschijnen bij de belastingdienst om je situatie uit te leggen. Reizigers kunnen uit ervaring vertellen dat dit inderdaad direct gebeurt.

Daarom word geadviseerd om bij het uitschrijven bij de Gemeente een Nederlands postadres achter te laten, zodat die "gemachtigde" in Nederland ook je post kan openmaken en de belastingdienst kan bellen. De gemachtigde kan dan vertellen dat je niet kunt komen, omdat je in het buitenland verblijft. Die oproep kan namelijk al binnen een maand na uitschrijven komen. De belastingdienst heeft ook contact met de Gemeentes. Om veel problemen te voorkomen wil je echt zorgen dat je deze brief niet mist en de oproep negeert! Het kan zijn dat de belastingdienst wil dat je aantoont dat je de hele periode in het buitenland geweest bent! Dus bewaar je vliegtickets en in een aantal gevallen kan een reisweblog kan ook wel eens nuttig blijken.

Ook alle zorgverzekeraars hebben inzage in het systeem van inschrijvingen bij de Gemeentes van Nederland. Zij zijn dus degene die beoordelen of je terecht geen premie hebt betaald in de periode dat je niet in Nederland was en of je daar bovenop ook nog eens een boete krijgt. Op het moment dat jij je opnieuw wilt verzekeren moet je een bewijs van uitschrijving van de Gemeente overleggen die dus ouder dan 12 maanden is. Kan je dit niet omdat de gemeente je geen papiertje heeft gegeven of omdat je het kwijt bent dan controleren ze je gegevens in hun systeem. Sjoemelen hiermee is onmogelijk!

Hoe controleren de verzekeraars of ik mij had mogen uitschrijven?

Ten eerste aan de hand van de uitschrijving van de Gemeente en het bewijs van je vorige verzekeraar dat die akkoord was met je uitschrijving. Daarnaast ook op basis van de informatie die jij ze hebt gegeven. Een moment dus waar je door de mand kan vallen als je duidelijk gelogen hebt. Sommige verzekeraars controleren niet verder als dit papier in orde is. (De Ohra)

Hoe controleren de verzekeraars mijn ingezetenschap?

Bijna alle verzekeraars controleren dit. Ze vragen door om je ingezetenschap over de voorliggende periode te controleren of vragen bij de belastingdienst op wat je status is.

Ik heb een boete opgelegd gekregen, wat nu?

De bevinding van de zorgverzekeraar kan zijn dat je premie verschuldigd bent over je hele reis periode EN dat je daar boven op ook nog eens 30% boete moet betalen. Tegen beide beslissingen kun je bezwaar maken volgens de normale procedure. Dit heeft alleen zin als je niet gelogen hebt bij het opzeggen van je verzekering voor vertrek. De bezwaren worden afgehandeld door Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ)

Van het College voor Zorgverzekeringen kregen wij het advies:

Stuur het bewijs van uitschrijving van je vorige verzekeraar mee. Zelfs als die de regels niet correct hebben gehanteerd kan jij je beroepen op "niet verwijtbaar" op basis van probleemloos uitschrijven.

Wat gebeurt er als ik eerder terug kom dan verwacht (die 12 maanden)?

We gaan er even vanuit dat je deze vraag stelt, omdat je je dus hebt uitgeschreven bij de gemeente en ook je verplichte zorgverzekering hebt opgezegd. Dan heb je dikke vette pech en zal je alsnog de zorgverzekeringspremie moeten betalen! Met terugwerkende kracht. De zorgverzekering bij wie je je wilt inschrijven als je terugkomt in Nederland zal dit direct zien. Wel is het zo dat je niet de boete van 30% hoeft te betalen, omdat je uitgeschreven was bij een gemeente. De enige uitzondering is als je tussentijds een kort verblijf in Nederland ( korter dan 14 dagen) hebt i.v.m. een sterfgeval. Je moet dan wel daarna je reis weer hebben voortgezet.

Heb je je uitgeschreven bij je zorgverzekeraar en niet bij de gemeente?

Dan kan je 12 maanden of langer weg blijven toch zal je alle premie met terugwerkende kracht moeten terugbetalen EN 30% boete.

Acceptatieplicht bij terugkomst

Voor de basisverzekering, dus niet voor de aanvullende verzekeringen, die voor elke Nederlander  verplicht is, hebben de verzekeraars een acceptatieplicht. Dus ook als je in de kreukels terugkomt moeten ze je accepteren. Je moet je bij terugkomst in Nederland zo snel mogelijk weer inschrijven bij een zorgverzekeraar om een boete te voorkomen. Je moet je wel eerst inschrijven bij een gemeente om een nieuwe verzekering af te kunnen sluiten

Op deze manier is een AZV/Thuiskomstverzekering dus ook min of meer overbodig geworden, want de zorgverzekeraar die je kiest moet jou sowieso accepteren voor de basisverzekering, of je nu nog eventuele nabehandelingskosten hebt of niet. Voor de aanvullende verzekering verschilt dat per verzekeraar, probeer op tijd te informeren als je denkt dat dat op jou van toepassing is bijvoorbeeld via je contactpersoon in Nederland.

Accepteren moeten ze je dus sowieso ook als ze ontdekken dat je nog premie en een boete moet betalen.

Opnieuw inschrijven bij de gemeente

Dat opnieuw inschrijven bij de gemeente loopt niet per definitie zonder slag of stoot. Om je in te mogen schrijven moet je een huur of koopcontract overleggen. Dit is iets wat je misschien niet meteen hebt als je net terug ben in Nederland toch wil je wel zo snel mogelijk ingeschreven staan om je te kunnen verzekeren voor ziektekosten om een boete te voorkomen. Een inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie is ook noodzakelijk om je als werkzoekende ergens in te mogen schrijven! De meeste mensen laten zich dus ook inschrijven bij iemand anders. Die persoon moet mee naar het gemeentehuis om toestemming te verlenen. Houd er ook rekening mee dat er voor die persoon wel eens nadelige financiële gevolgen aan deze vriendendienst kunnen zitten. Voor gemeentebelastingen kijken ze namelijk naar het aantal personen dat op een adres woont. Zo is er een flink verschil tussen een 1-persoonshuishouden en een meer-persoonshuishouden. Overleg dit dus even met elkaar en maak afspraken over die extra kosten. Vaak gaat het om zo'n 100 euro ongeacht of je een vol jaar op dat adres staat ingeschreven of een paar weken.

De zorgverzekering niet mogen opzeggen en toch kosten besparen met de zorgtoeslag?

Als je toch verplicht bent om in Nederland je te verzekeren tegen ziektekosten kun je kijken of je niet in aanmerking komt voor een zorgtoeslag. Over het algemeen is de regel "hoe minder je verdient, hoe meer toeslag je krijgt", maar let wel op dat ze dit per kalender jaar bekijken. Nu gaat het misschien wat ver om je hele reis daar op aan te passen, maar het is dus het voordeligste om in 1 kalenderjaar weg te zijn en niet 4 maanden in het ene jaar en 5 maanden in het andere jaar. Op de site van de belastingdienst kun je een proefberekening maken.

"Ons advies"???

Dit moet je dus eigenlijk meer lezen als een kleine samenvatting van de bovenstaande tekst: Officieel (wettelijk) ben je sowieso verplicht je in Nederland te verzekeren behalve als je je echt gaat vestigen in het buitenland. De kans op controle en dus ook de kans dat je achter af alsnog voor die hele periode premie moet betalen is behoorlijk aanwezig. In principe denken wij dat de kans dat de belastingdienst bij jouw komt controleren kleiner is als je nog nooit aangifte van je inkomstenbelasting hebt gedaan of een zorg of huurtoeslag hebt ontvangen dus misschien ook niet bezig zijn geweest met kijken naar je status van "ingezetene".

Maar als je eenmaal bekend bent bij ze dan zullen ze ieder "vreemde" wijziging direct opmerken. Lang op reis gaan blijkt toch vreemder dan wij met z'n allen denken. De zorgverzekeraars controleren in ieder geval de 12 maanden en hoe je bent uitgeschreven bij de vorige verzekeraar.

Wij hopen dat deze tekst je helpt te begrijpen hoe het officieel allemaal in zijn werk gaat en dat je zelfstandig tot een beslissing kunt komen en weet welk risico je wilt nemen. We hebben veel aandacht aan dit onderwerp besteed, en blijven dat doen, omdat we ons een beetje zorgen maken om "backpackers organisaties" die adviseren om je gewoon uit te schrijven als je langer dan 8 maanden weggaat en gewoon moet zeggen dat je niet weet wanneer je terugkeert naar Nederland.

Bedenk zelf welke risico's je wilt nemen en laat je niet gek maken door anderen. Jij bent degene die alsnog de verschuldigde premie en eventuele boete moet betalen als je de verkeerde beslissing neemt, niet degene die jou advies gaf.